İtalya, 2035 yılına kadar nükleer enerjiyi yeniden devreye almayı hedefleyen yasa tasarısını Senato'da onaylamaya hazırlanıyor. Tasarının günler içinde kabul edilmesi bekleniyor. Bu adım, ülkenin 1987 ve 2011 referandumlarıyla nükleerden çekilmesinin ardından enerji politikasında köklü bir dönüşüm anlamına geliyor. Hükümet, enerji güvenliğini artırmak ve karbon emisyonlarını azaltmak için nükleeri kritik bir araç olarak görüyor.
Nükleerden Çıkıştan Geri Dönüşe: Arka Plan
İtalya, 1987'deki Çernobil felaketinin ardından yapılan referandumla nükleer santrallerini kapatma kararı almış, 2011'de Fukuşima sonrası düzenlenen referandumda ise yeni nükleer santral yapımına açıkça karşı çıkmıştı. O tarihten bu yana ülke, enerji ihtiyacının yaklaşık %10'unu ithal nükleer elektrikle karşılarken, toplam elektrik üretiminde doğalgaz ve yenilenebilir kaynaklar öne çıktı. Ancak Rusya-Ukrayna savaşı sonrası Avrupa'da yaşanan enerji krizi, İtalya'nın enerji arz güvenliğini yeniden tartışmaya açtı. Mevcut hükümet, nükleer enerjiyi "temiz ve güvenilir bir seçenek" olarak tanımlayarak, yeni nesil reaktörlerle 2035'e kadar ilk santrali devreye almayı planlıyor.
Senato'dan geçmesi beklenen tasarı, nükleer düzenleyici çerçevenin oluşturulması, lisanslama süreçleri ve atık yönetimi gibi konularda yasal altyapıyı hazırlayacak. Tasarının yasalaşması halinde hükümet, uluslararası yatırımcılarla ve teknoloji sağlayıcılarla görüşmelere başlayacak. İtalya'nın küçük modüler reaktörler (SMR) ve dördüncü nesil reaktör teknolojilerine odaklanması bekleniyor. Bu teknolojiler, daha düşük maliyet ve daha kısa inşaat süresi vaat ediyor.
Avrupa ve Küresel Boyut
İtalya'nın nükleer hamlesi, Avrupa'da nükleer enerjiye yönelik değişen tutumun bir parçası. Fransa, nükleer enerjiyi uzun süredir desteklerken, Almanya 2023'te son santrallerini kapatmıştı. Ancak enerji krizi ve iklim hedefleri, birçok Avrupa ülkesini nükleeri yeniden değerlendirmeye itti. Belçika, nükleer santrallerinin ömrünü uzatma kararı aldı; Hollanda ve Polonya yeni santraller için planlar yapıyor. Avrupa Birliği, nükleer enerjiyi "yeşil taksonomi" kapsamına alarak yatırımların önünü açtı. İtalya'nın adımı, AB'nin enerji bağımsızlığı hedefine katkı sağlayabilir ve Rus doğalgazına bağımlılığı azaltabilir.
Küresel ölçekte ise nükleer enerji, iklim değişikliğiyle mücadelede düşük karbonlu bir kaynak olarak yeniden önem kazanıyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 2050 net sıfır hedefine ulaşmak için nükleer kapasitenin iki katına çıkması gerektiğini belirtiyor. İtalya'nın projesi, bu küresel trende uyum sağlama çabası olarak yorumlanıyor. Ancak nükleer enerjinin maliyeti, güvenlik endişeleri ve atık sorunu hala tartışma konusu. İtalya'da kamuoyunun nükleere desteği ise anketlere göre son yıllarda artmış durumda; 2023'te yapılan bir ankette halkın %52'si nükleer enerjiyi desteklediğini belirtmişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İtalya'nın nükleer enerjiye dönüşü, Türkiye'nin enerji politikaları ve bölgesel dengeler açısından dikkatle izlenmeli. Türkiye, Akkuyu Nükleer Santrali ile nükleer kulübe girmeye hazırlanırken, İtalya gibi bir Akdeniz ülkesinin nükleer kapasitesini artırması, Doğu Akdeniz'de enerji rekabetini ve işbirliği olanaklarını etkileyebilir. Ayrıca, Avrupa'nın nükleer enerjiye yönelmesi, Türkiye'nin doğalgaz ihracat potansiyelini uzun vadede azaltabilir; zira İtalya, Türk doğalgazı için önemli bir pazar. Öte yandan, nükleer teknoloji ve güvenlik standartları konusunda işbirliği fırsatları doğabilir. Türkiye, İtalya'nın deneyiminden faydalanarak kendi nükleer programını güçlendirebilir. Jeopolitik olarak, Avrupa'nın enerji bağımsızlığı, Türkiye'nin enerji koridoru rolünü yeniden tanımlamasını gerektirebilir.
