Avrupa Birliği, çocukların sosyal medya platformlarında karşılaştığı riskleri azaltmak amacıyla yeni bir yasal düzenleme üzerinde çalışıyor. "KIDS Act" olarak adlandırılan teklifin, mevcut yasaların uygulama yapısına benzer bir denetim mekanizması getirmesi bekleniyor. Konuya yakın kaynaklara göre, Avrupa Komisyonu önümüzdeki haftalarda teklifi resmen sunacak. Yasa, sosyal medya şirketlerine çocuk kullanıcıların güvenliği konusunda daha fazla sorumluluk yükleyecek.
Gelişmenin Arka Planı
Avrupa Birliği, son yıllarda dijital platformların düzenlenmesi konusunda önemli adımlar attı. 2022'de yürürlüğe giren Dijital Hizmetler Yasası (DSA), çevrimiçi platformların yasa dışı içerik ve dezenformasyonla mücadelede daha fazla sorumluluk almasını gerektiriyor. DSA, çocukların çevrimiçi ortamda korunmasını da öncelikli hedefleri arasında sayıyor. Ancak son dönemde yapılan araştırmalar, mevcut düzenlemelerin çocukları sosyal medyanın zararlı etkilerinden yeterince koruyamadığını ortaya koydu.
AB'nin yeni teklifi, DSA'nın uygulama yapısına benzer bir denetim mekanizması öngörüyor. Ulusal düzenleyici kurumlar aracılığıyla platformların denetlenmesi ve kurallara uymayanlara para cezası verilmesi planlanıyor. KIDS Act, ayrıca yaş doğrulama sistemleri, ebeveyn kontrol araçları ve algoritmik şeffaflık gibi konularda yeni yükümlülükler getirebilir. Teklifin, sosyal medya şirketlerinin çocukların verilerini nasıl işlediğine dair sıkı kurallar içermesi de bekleniyor.
AB yetkilileri, yasanın çocukların ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri azaltmayı ve onları çevrimiçi istismar, siber zorbalık ve bağımlılık gibi risklerden korumayı amaçladığını belirtiyor. Teklifin, Avrupa Parlamentosu ve üye ülkelerin onayından geçmesi gerekiyor. Sürecin 2025'i bulabileceği ifade ediliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
AB'nin bu adımı, dünya genelinde sosyal medya düzenlemeleri konusunda artan bir eğilimin parçası. ABD'de federal düzeyde benzer bir yasa bulunmazken, bazı eyaletler çocukların çevrimiçi güvenliği için kendi düzenlemelerini hayata geçiriyor. Birleşik Krallık, 2023'te kabul edilen Çevrimiçi Güvenlik Yasası ile platformlara çocukların korunması için katı yükümlülükler getirdi. Avustralya da 16 yaş altı için sosyal medya yasağını tartışıyor.
AB'nin KIDS Act'i, küresel standartlar açısından da önemli bir referans olabilir. DSA'nın ardından gelen bu yeni düzenleme, diğer ülkelerin benzer yasalar çıkarmasını teşvik edebilir. Ancak sosyal medya şirketleri, aşırı düzenlemenin yenilikçiliği engelleyebileceği ve ifade özgürlüğünü kısıtlayabileceği uyarısında bulunuyor. Avrupa Komisyonu ise dengeli bir yaklaşım izlemeye çalıştığını savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, sosyal medya kullanımının en yaygın olduğu ülkelerden biri ve genç nüfusuyla çocukların çevrimiçi güvenliği önemli bir konu. AB'nin KIDS Act'i, Türkiye'nin kendi düzenlemeleri için bir model oluşturabilir. Türkiye'de 2020'de yürürlüğe giren Sosyal Medya Yasası, platformlara temsilci bulundurma zorunluluğu getirmişti. Ancak çocukların korunmasına yönelik özel hükümler sınırlı. AB ile uyum sürecinde olan Türkiye'nin, bu yeni düzenlemeyi yakından takip etmesi ve olası uyum çalışmaları yapması beklenebilir. Ayrıca Türk diasporası ve AB'de yaşayan Türk çocukları da bu yasadan etkilenecek. Dijital şirketlerin uyum maliyetleri Türkiye'deki platformları da dolaylı olarak etkileyebilir.
