Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD ile ticaret savaşı derinleşirken Avrupa Birliği ile "benzersiz bir ittifak" kurma arayışında olduğunu açıkladı. Carney, AB üyeliğini dışladığını yinelese de Brüksel ile stratejik ve ekonomik bağları güçlendirmeyi hedefliyor. Bu hamle, Washington'ın korumacı politikalarına karşı Ottawa'nın alternatif ortaklık arayışını gözler önüne seriyor.
Carney'nin AB hamlesi ve ticaret savaşının arka planı
Kanada Başbakanı Mark Carney, son açıklamalarında Avrupa Birliği ile "benzersiz bir ittifak" peşinde olduğunu belirtti. Carney, "AB üyeliği masada değil, ancak Brüksel ile çok daha derin bir ortaklık kurmak istiyoruz" diyerek Kanada'nın egemenliğini koruyarak Avrupa ile ekonomik ve stratejik işbirliğini artırmayı amaçladığını vurguladı. Bu açıklama, ABD'nin Kanada'ya yönelik çelik ve alüminyum tarifelerini artırmasının ardından geldi. ABD Başkanı Donald Trump, "Amerika'yı yeniden büyük yapma" politikası çerçevesinde Kanada'dan yapılan ithalata ek gümrük vergileri getirmiş, Ottawa da karşı önlemler almıştı. Ticaret savaşı, iki NATO müttefiki arasında gerilimi tırmandırırken Kanada, Avrupa pazarına yönelerek ekonomik bağımlılığını çeşitlendirmeye çalışıyor.
Carney, göreve geldiğinden bu yana Kanada'nın dış politikasında çok yönlü bir yaklaşım benimsiyor. AB ile Kapsamlı Ekonomik ve Ticaret Anlaşması (CETA) zaten yürürlükte olsa da Carney, enerji, kritik mineraller, yapay zeka ve savunma sanayii gibi alanlarda işbirliğini derinleştirmeyi planlıyor. Avrupa Birliği yetkilileri de Kanada ile ilişkileri güçlendirmeye sıcak bakıyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada "Kanada, benzer düşünen bir ortak" ifadesini kullanmıştı. Ancak AB üyeliği konusunda Carney'nin net tavrı, Kanada'nın kendi karar alma mekanizmalarını ve para birimini koruma isteğinden kaynaklanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Batı ittifakında çatlak mı?
Kanada'nın AB ile yakınlaşma hamlesi, Batı ittifakı içindeki dengelerin değiştiğinin işareti olarak yorumlanıyor. ABD'nin tek taraflı ticaret politikaları, geleneksel müttefiklerini alternatif arayışlara itiyor. Avrupa Birliği de benzer şekilde ABD ile ticaret anlaşmazlıkları yaşıyor; özellikle çelik, otomotiv ve dijital hizmetler vergileri konusunda. Kanada ve AB'nin ortak hareket etmesi, Washington'a karşı bir denge unsuru oluşturabilir. Öte yandan, Çin'in küresel ticarette artan etkisi ve Rusya'nın Avrupa'daki enerji baskısı, Kanada ile AB'yi stratejik ortaklığa iten diğer faktörler arasında.
NATO çerçevesinde Kanada ve AB ülkeleri zaten müttefik. Ancak ekonomik ve teknolojik işbirliğinin derinleşmesi, savunma sanayii ve Arktik bölgesi gibi alanlarda yeni ortaklıklar doğurabilir. Carney'nin "benzersiz ittifak" söylemi, askeri bir ittifaktan ziyade ekonomik ve diplomatik bir yakınlaşmayı işaret ediyor. Uzmanlar, bu girişimin ABD'nin Kuzey Amerika'daki etkisini azaltabileceğini, ancak Kanada'nın ABD ile olan coğrafi ve ekonomik bağlarını tamamen koparmasının zor olduğunu belirtiyor.
Avrupa'da ise bu gelişme, AB'nin genişleme politikaları açısından dikkatle izleniyor. AB, son yıllarda Ukrayna, Moldova ve Batı Balkanlar'a genişleme sinyalleri verirken, Kanada gibi uzak bir ülkeyle "özel ittifak" modeli, farklı bir ortaklık türü olarak tartışılıyor. Bu model, AB'nin dış ilişkilerinde esnek bir yaklaşım benimsediğini gösterebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kanada'nın AB ile "benzersiz ittifak" arayışı, Türkiye'nin dış politikası ve ekonomisi açısından dolaylı da olsa önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği'ni güncelleme ve ticaretini çeşitlendirme çabasında. Kanada-AB yakınlaşması, Türkiye'nin de benzer esnek ortaklık modelleri geliştirmesi için bir emsal teşkil edebilir. Ayrıca, ABD ile ticaret savaşının derinleşmesi, küresel tedarik zincirlerini etkileyerek Türkiye'nin ihracat pazarlarını çeşitlendirmesi için fırsatlar yaratabilir. Ancak Batı ittifakı içindeki çatlaklar, Türkiye'nin denge politikasını daha da karmaşık hale getirebilir. Ankara, hem ABD hem AB hem de Kanada ile ilişkilerini dikkatli yönetmek zorunda.
