İsveç, son on yılda çetelerle bağlantılı silahlı saldırı ve bombalamalardaki artışın ardından 13 yaşındaki çocukları bile cezaevine göndermeye hazırlanıyor. Ülkede şiddet olaylarının önemli bir bölümünü reşit olmayanların gerçekleştirmesi, yetkilileri bu çocukların nasıl yargılanacağı ve cezalandırılacağı sorusuyla karşı karşıya bıraktı. Hükümet, 2022'den bu yana iktidarda olan sağ koalisyon, genç suçlularla başa çıkmak için cezaevi kapasitesini artırma ve yeni yasal düzenlemeler yapma kararı aldı.
Artan çete şiddeti ve çocuk failler
İsveç'te çete şiddeti son on yılda ciddi bir artış gösterdi. Ülkede özellikle Stockholm, Göteborg ve Malmö gibi büyük şehirlerde çeteler arası hesaplaşmalar, silahlı saldırılar ve bombalamalar olağan hale geldi. Polis kayıtlarına göre, her yıl yüzlerce silahlı olay meydana geliyor ve bunların onlarcası reşit olmayan bireyler tarafından işleniyor. 13-17 yaş arası çocukların örgütlü suçlara dahil olması, hem hukuk sistemi hem de toplumsal düzen açısından büyük bir sorun teşkil ediyor.
Hükümet, bu duruma çözüm olarak çocuk mahkemelerinin kurulması ve genç suçlular için özel cezaevi kanatlarının oluşturulmasını planlıyor. Ayrıca, 15 yaş altı çocukların ceza sorumluluğu yaşının düşürülmesi de gündemde. Şu anda İsveç'te ceza sorumluluğu yaşı 15 olarak belirlenmiş durumda. Ancak hükümet, bu yaşın 13'e çekilmesi yönünde tartışmaları başlattı. Muhalefet ve sivil toplum örgütleri ise bu hamlenin çocukların rehabilitasyon şansını azaltacağı ve onları daha da suça iteceği gerekçesiyle karşı çıkıyor.
Avrupa'da benzer bir durum yok
İsveç'teki çete şiddeti dalgası, Avrupa ülkeleri arasında bir istisna oluşturuyor. Diğer İskandinav ülkelerinde ve Avrupa genelinde bu kadar yoğun bir çocuk suçluluğu sorunu bulunmuyor. Uzmanlar, İsveç'teki durumun göçmen mahallelerindeki entegrasyon sorunları, yüksek işsizlik ve organize suç ağlarının varlığı gibi faktörlerden kaynaklandığını belirtiyor. Ayrıca, İsveç'in geçmişte uyguladığı liberal ceza politikaları da eleştiriliyor. Hükümet, seçim öncesi sert önlemler alarak oy kaybetmek istemiyor. Ancak uzun vadeli çözüm için sosyal politikaların da güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsveç'in çocuk suçluluğuyla mücadelede cezai önlemlere yönelmesi, Türkiye için de önemli bir karşılaştırma fırsatı sunuyor. Türkiye'de de son yıllarda gençlerin suça karışma oranlarında artış gözlemleniyor. İsveç'in deneyimi, ceza sorumluluğu yaşının düşürülmesiyle ilgili tartışmalara ışık tutabilir. Ayrıca, Türkiye'nin AB ile ilişkileri bağlamında, İsveç'in uygulayacağı politikalar, özellikle çocuk hakları ve hukuk standartları açısından örnek teşkil edebilir. Bununla birlikte, Türkiye'deki benzer sorunların çözümünde, sosyal entegrasyon ve eğitim politikalarının cezai yaptırımlarla dengelenmesi gerektiği unutulmamalıdır.
