İsveç'te merkez sağ koalisyon hükümeti, ceza sorumluluğu yaşını 15'ten 13'e düşürmeyi öngören tartışmalı planını resmen geri çekti. Adalet Bakanlığı tarafından 11 Haziran'da yapılan açıklamada, hükümetin bu konuda yeterli siyasi destek bulamadığı ve mevcut düzenlemenin devam edeceği belirtildi. Karar, özellikle çocuk hakları savunucuları ve sol partiler tarafından memnuniyetle karşılandı.
Gelişmenin arka planı
İsveç'te ceza sorumluluğu yaşı 15 olarak uygulanıyor ve bu, Avrupa'daki en yüksek yaş sınırlarından biri. Hükümet, özellikle gençler arasında artan şiddet olayları ve çete suçlarıyla mücadele kapsamında bu yaşı 13'e indirmeyi önermişti. Ancak plan, çocukların ceza adaleti sistemine erken yaşta dahil edilmesinin rehabilitasyon yerine hapis cezasına yol açacağı gerekçesiyle yoğun eleştiri aldı.
Koalisyon ortağı Hristiyan Demokratlar ve Liberal Parti'nin de desteğini çekmesiyle hükümet, yasa değişikliğini meclisten geçiremeyeceğini anladı. Adalet Bakanı Gunnar Strömmer, yaptığı açıklamada, “Çocuk suçluluğuyla mücadelede farklı yöntemler geliştirmeye odaklanacağız. Yaş sınırını değiştirmek yerine önleyici tedbirler ve sosyal hizmetlerin güçlendirilmesi daha etkili olacaktır” dedi.
Bölgesel ve küresel boyut
İsveç'in bu kararı, Avrupa'da çocuk ceza adaleti tartışmalarında önemli bir referans noktası oluşturuyor. Birçok Avrupa ülkesinde ceza sorumluluğu yaşı 14 ile 18 arasında değişirken, İsveç'in 15 yaş sınırını koruması, çocuk hakları odaklı yaklaşımın bir zaferi olarak yorumlanıyor. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi de düzenli olarak üye ülkeleri ceza sorumluluğu yaşını yükseltmeye teşvik ediyor.
Karar, ayrıca İsveç'teki çete şiddetiyle mücadele stratejisi açısından da bir dönüm noktası. Hükümet, artık polis teşkilatının güçlendirilmesi, gençlere yönelik sosyal programlar ve okul terklerinin azaltılması gibi alanlarda yoğunlaşmayı planlıyor. İsveç, son yıllarda artan silahlı şiddet olaylarıyla başa çıkmaya çalışırken, ceza indirimi yerine toplumsal entegrasyon ve önleme politikalarına ağırlık verecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsveç'in bu kararı, Türkiye'de de zaman zaman tartışılan ceza sorumluluğu yaşı konusunda uluslararası bir perspektif sunuyor. Türkiye'de ceza sorumluluğu yaşı 12 olarak belirlenmiş durumda ve bu, bazı uluslararası sözleşmelere aykırı bulunuyor. İsveç'in 15 yaş uygulaması, Türkiye'deki sivil toplum kuruluşlarının yaş sınırının yükseltilmesi yönündeki savlarını güçlendirebilir. Ayrıca, İsveç'in sosyal politikaları ve önleyici tedbirlerle suçu azaltma hedefi, Türkiye'nin çocuk adaleti sistemine entegre edilebilecek modeller sunuyor.
