İsrail ordusu, 48 yıl içinde altıncı kez Lübnan topraklarına kara harekâtı başlattı. Al Jazeera muhabiri Hala Al Shami, bu son işgal dalgasıyla birlikte İsrail'in Lübnan'a yönelik askeri müdahalelerinin tarihsel arka planını derledi. 1978'den bu yana süregelen bu işgaller, bölgesel dengeleri sarsarken, Ortadoğu'nun en hassas sınır hatlarından birini yeniden alevlendiriyor. İsrail, Hizbullah'ın sınır ötesi saldırılarını gerekçe gösterirken, Lübnan egemenliğine yönelik en ağır ihlallerden birini gerçekleştiriyor.
Kronik İşgal: 1978'den Günümüze
İsrail'in Lübnan'a ilk kapsamlı askeri müdahalesi 1978'de gerçekleşti. "Litani Operasyonu" adı verilen bu harekâtla İsrail, Filistin Kurtuluş Örgütü'nün (FKÖ) Lübnan'daki varlığını hedef aldı ve Litani Nehri'ne kadar olan bölgeyi işgal etti. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 425 sayılı kararıyla İsrail'in çekilmesi talep edilse de, 1982'de daha büyük bir işgal dalgası geldi. "Barış için Celile Operasyonu" ile İsrail, Beyrut'u kuşatarak FKÖ'yü Lübnan'dan çıkarmayı başardı. Ancak bu işgal, 2000 yılına kadar sürecek bir askeri varlığın temelini attı. 2000'de çekilme sonrası sınır hattı görece sakin kalırken, 2006'da Hizbullah'ın sınır ötesi bir baskınla iki İsrail askerini esir alması, 34 gün süren yıkıcı bir savaşı tetikledi. İsrail'in kara birlikleri yeniden Litani'ye ilerledi, ancak Hizbullah'ın etkisiz hale getirilememesi, savaşın sonuçsuz kalmasına yol açtı. 2021'deki sınır ötesi çatışmalar ve 2023'teki Hamas saldırıları sonrası tırmanan gerilim, İsrail'i altıncı kez Lübnan'a girmeye itti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İsrail'in Lübnan işgalleri, sadece iki ülke arasındaki bir sorun olmaktan çıkmış, bölgesel bir kriz haline gelmiştir. İran'ın en önemli vekil gücü olan Hizbullah, bu işgallere karşı etkin bir direniş sergilerken, İsrail de ABD'nin askeri ve diplomatik desteğine güvenmektedir. 2006 savaşından sonra BM Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararıyla Litani Nehri'nin güneyinde yalnızca Lübnan ordusu ve UNIFIL'in konuşlanması kararlaştırılmıştı. Ancak Hizbullah'ın bu bölgedeki varlığını sürdürmesi, kararın uygulanmasını engelledi. Şimdi İsrail, harekâtın sınırlı olacağını duyururken, bölgesel aktörler işgalin genişlemesi halinde İran, Suriye ve diğer milis grupların da çatışmaya dahil olabileceği bir senaryodan endişe ediyor. Küresel enerji piyasaları da bu gerilimden etkilenirken, petrol fiyatlarında dalgalanmalar yaşanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji politikalarını ve bölgesel istikrar arayışını doğrudan etkileyebilir. İsrail-Lübnan hattındaki olası bir geniş çaplı çatışma, Türkiye'nin enerji koridorlarını tehdit edebilir ve mülteci akınlarını tetikleyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Lübnan'daki siyasi ve insani nüfuzu, bu işgal karşısında yeniden tanımlanmak zorunda kalabilir. Ankara, İsrail ile son yıllarda normalleşme adımları atarken, bir yandan da Filistin davasına olan desteğini sürdürmektedir. Bu nedenle, Türkiye'nin bu krizde denge politikası izlemesi, hem iç kamuoyu hem de bölgesel ittifaklar açısından hassas bir süreç olacaktır.
