İsrail'in 23 Eylül 2024'te başlattığı ve giderek yoğunlaşan hava saldırılarında Lübnan genelinde hayatını kaybedenlerin sayısı 4 bin 100'ü aştı. Lübnan Sağlık Bakanlığı'nın son verilerine göre, ülke genelinde 4 bin 100'den fazla kişi öldü, 12 bin 500'den fazla kişi yaralandı. Saldırılar özellikle Lübnan'ın güneyi, Bekaa Vadisi ve başkent Beyrut'un güney varoşlarını hedef alırken, siviller ve sağlık çalışanları en büyük bedeli ödüyor. Birleşmiş Milletler Mülteci Ajansı (UNHCR), çatışmalar nedeniyle 1,2 milyondan fazla kişinin evlerini terk etmek zorunda kaldığını, bunların yaklaşık 400 bininin Suriye'ye sığındığını açıkladı.
Saldırıların arka planı ve hedefleri
İsrail saldırıları, 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e yönelik saldırısının ardından başlayan Gazze savaşının bir uzantısı olarak değerlendiriliyor. İsrail yönetimi, Lübnan Hizbullahı'nın Gazze'deki savaşın başlamasından bu yana İsrail'in kuzeyine düzenlediği roket saldırılarını durdurmayı hedeflediğini belirtiyor. Ancak saldırıların yoğunluğu ve sivil kayıpların boyutu, uluslararası toplumda sert tepkilere yol açtı. İsrail ordusu, savaş uçakları ve topçu birlikleriyle Lübnan'ın güneyindeki Hizbullah mevzilerini vurduğunu iddia ederken, bombalanan bölgelerde sivil altyapıya ait hastane, okul ve camilerin de vurulması dikkat çekiyor.
Lübnan Sağlık Bakanlığı, saldırılarda en az 150 sağlık çalışanının öldürüldüğünü, 20'den fazla hastane ve sağlık merkezinin kullanılamaz hale geldiğini duyurdu. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ise Lübnan'da sağlık sisteminin çökme noktasına geldiğini, özellikle kronik hastalığı olanlar ve yaralılar için ilaç ve tıbbi malzeme sıkıntısı yaşandığını bildirdi.
Bölgesel ve küresel boyutu
İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları, bölgesel bir savaşa dönüşme riskini beraberinde getiriyor. Hizbullah lideri Hasan Nasrallah, saldırılara karşılık verme tehdidinde bulunurken, İran'dan da İsrail'e yönelik sert açıklamalar geliyor. ABD ve Avrupa Birliği, taraflara itidal çağrısı yaparken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde (BMGK) ateşkes kararı alınamıyor. Rusya ve Çin, saldırıları kınarken, Arap Birliği acil toplantı kararı aldı.
Ekonomik boyutta, Lübnan'ın zaten krizde olan ekonomisi tamamen çökerken, bölge ülkeleri savaşın yayılmasından endişe ediyor. Petrol fiyatları yükseliş trendine girerken, Küresel Piyasalar endişeli bir bekleyiş içinde. İnsani yardım kuruluşları, Lübnan'a acil yardım çağrısı yaparken, sadece sınırlı miktarda yardım ulaşabiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan'daki çatışma, Türkiye'nin sınır güvenliği ve bölgesel istikrarı açısından doğrudan tehdit oluşturuyor. Türkiye, daha önce de Lübnan'daki vatandaşlarını tahliye etmek için hazırlıklara başlamış, Gazze savaşında olduğu gibi insani yardım ulaştırmak için çaba göstermişti. Suriye sınırına yakın bölgelerdeki çatışmalar, Türkiye'nin güney sınırında yeni bir mülteci akını riskini artırıyor. Ayrıca, İsrail ile Lübnan arasındaki gerilimin tırmanması, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarının paylaşımı ve bölgesel güç dengeleri üzerinde de etkili olabilir. Türkiye, bir yandan diplomatik çabalarla ateşkes sağlanmasını isterken, diğer yandan askeri ve insani yardım kapasitesini artırarak bölgedeki gelişmelere hazırlıklı olmak durumunda.
