İsrail'in son yıllarda Gazze Şeridi, Lübnan ve daha geniş Orta Doğu'da yürüttüğü askeri operasyonlar, geçici ateşkeslere rağmen kalıcı bir barışa ulaşılamadığını gösteriyor. Her çatışma döngüsü, İsrail için kısa vadeli askeri başarılar getirse de, uzun vadeli güvenlik kazanımları sağlamıyor ve bölgesel istikrarsızlığı derinleştiriyor. Bu durum, İsrail'in 'ebedi savaş' olarak adlandırılan bir kısır döngüye sıkıştığını ortaya koyuyor.
Çatışmaların Kronolojisi ve Ateşkeslerin Başarısızlığı
İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları 2008'den bu yana düzenli olarak tekrarlanıyor. 2014'teki 50 günlük savaşın ardından varılan ateşkes, kalıcı bir çözüm getirmedi. Hamas'ın roket kapasitesini artırması ve tüneller inşa etmesi, 2021'deki 11 günlük çatışmaya yol açtı. Her seferinde İsrail, Hamas'a ağır kayıplar verdirdiğini iddia etse de, grup kısa sürede toparlandı.
Lübnan cephesinde de benzer bir tablo var. Hizbullah ile 2006 savaşından bu yana sınırda gerginlik sürüyor. Hizbullah'ın İsrail'e yönelik saldırıları ve İsrail'in misillemeleri, ateşkes ihlalleriyle sık sık gündeme geliyor. Son olarak 2023 sonrası Gazze savaşı, Hizbullah'ın kuzeyden açtığı cepheyle daha da karmaşık hale geldi. İsrail, Hizbullah'ı püskürtmek için kara harekâtları düzenlese de, sınır ötesi tehditler bitmiyor.
İran ise vekil güçler aracılığıyla İsrail'i hedef almaya devam ediyor. İsrail'in İran'ın nükleer programına yönelik suikast ve sabotaj operasyonları, Tahran'ın misillemelerini beraberinde getiriyor. Bu üç cephedeki çatışmalar, İsrail savunma bütçesini sürekli artırsa da, stratejik bir zaferden uzak.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Aktörler ve Dinamikler
İsrail'in savaşlarının bitmemesinde bölgesel ve küresel aktörlerin rolü büyük. ABD, İsrail'e askeri ve diplomatik destek sağlarken, Arap devletlerinin normalleşme adımları (Abraham Anlaşmaları) Filistin sorununu geri plana itti. Bu durum, Hamas ve Hizbullah gibi grupların meşruiyet kazanmasına ve çatışmayı sürdürmesine zemin hazırladı.
Rusya'nın Ukrayna savaşı, uluslararası toplumun Orta Doğu'ya olan ilgisini azaltırken, Çin'in bölgede arabuluculuk girişimleri (Suudi Arabistan-İran anlaşması) yeni bir denge arayışını tetikledi. İsrail, bu karmaşık ortamda kendi güvenliğini sağlamak için askeri çözümlere yönelirken, siyasi çözüm arayışları sekteye uğruyor.
Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası kuruluşların ateşkes çağrıları, tarafların birbirine duyduğu güvensizlik nedeniyle uygulamada başarısız oluyor. İsrail, güvenlik kaygılarıyla; Filistinli gruplar ise işgal ve abluka altında yaşamanın getirdiği radikalleşmeyle çatışmayı sürdürüyor. Bu kısır döngü, bölge halkları için insani krizi derinleştirirken, küresel güçler için stratejik bir satranç tahtası oluşturuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'in bitmeyen savaşları, Türkiye için doğrudan güvenlik ve dış politika yansımalarına sahip. Türkiye, Filistin davasına verdiği destekle bölgede meşruiyet kazanırken, İsrail'le zaman zaman yaşanan gerilimler (Mavi Marmara, Doğu Akdeniz sondaj krizi) enerji ve güvenlik işbirliğini zorlaştırdı. İsrail-Hamas çatışmasının tırmanması, Türkiye'nin Katar ve Mısır'la birlikte yürüttüğü arabuluculuk çabalarını baltalıyor. Ayrıca, Hizbullah ve İran'ın İsrail'e yönelik saldırıları, Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki PKK varlığına karşı mücadelesini dolaylı olarak etkiliyor; çünkü bölgesel istikrarsızlık, sınır güvenliğini tehdit ediyor. Ekonomik olarak ise çatışmalar, Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırıp turizm gelirlerini düşürebilir. Sonuçta, İsrail merkezli çatışmaların çözümsüzlüğü, Türkiye'nin bölgesel aktör olarak manevra alanını daraltıyor.
