İsrail savaş uçakları pazar günü Beyrut'un güney banliyösü Dahiyeh'deki Ghobeiry bölgesine yoğun hava saldırısı düzenledi. Başbakan Binyamin Netanyahu'nun ofisinden yapılan açıklamada, saldırıların Hizbullah'a ait askeri altyapıyı hedef aldığı belirtildi. Bu gelişme, Washington ile Tahran arasında yürütülen ve son aşamaya geldiği bildirilen müzakereleri tehlikeye atarken, İran yönetimi Lübnan'daki İsrail saldırılarının durdurulmasını herhangi bir anlaşmanın ön koşulu olarak görüyor.
Gelişmenin arka planı
İsrail'in Beyrut'a yönelik son saldırısı, bölgedeki tansiyonun yeniden yükseldiği bir döneme denk geldi. Son haftalarda İsrail-Lübnan sınırında karşılıklı ateşkes ihlalleri yaşanırken, Netanyahu yönetimi Hizbullah'ın İsrail'in kuzeyindeki yerleşim birimlerine yönelik roket saldırılarına misilleme yapma sözü vermişti. İsrail Ordu Sözcüsü, Ghobeiry'deki hedeflerin Hizbullah'ın ileri komuta merkezleri ve mühimmat depoları olduğunu iddia etti. Lübnanlı kaynaklar ise saldırılarda en az 9 sivilin hayatını kaybettiğini, 35 kişinin yaralandığını duyurdu. Saldırının hemen ardından Hizbullah, İsrail'in kuzeyindeki askeri noktalara yoğun roket ateşiyle karşılık verdi. Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Gücü (UNIFIL) tarafları itidale çağırırken, ateşkesin korunması için acil toplantı talebinde bulundu.
ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, İsrail'in meşru müdafaa hakkına vurgu yapılırken, çatışmanın yayılmasının kimseye fayda sağlamayacağı ifade edildi. Beyaz Saray, İran'la yürütülen nükleer müzakerelerin çıkmaza girmemesi için krizi yönetmeye çalışıyor. Tarafların dolaylı olarak bir araya geldiği görüşmelerde Tahran, Lübnan'daki ateşkesin sağlanmasını anlaşmanın "ayrılmaz bir parçası" olarak nitelendiriyor. İran Dışişleri Bakan Vekili Ali Bakıri, "Lübnan'da akan her damla kan, müzakere masasında bir engel teşkil ediyor" dedi.
Bölgesel ve küresel boyut
İsrail'in Beyrut saldırısı, sadece Lübnan-İsrail cephesinde değil, tüm Ortadoğu'da dengeleri sarsma potansiyeli taşıyor. Suriye, Yemen ve Irak'taki vekil güçlerini harekete geçiren İran'ın, Lübnan'daki en stratejik müttefiki Hizbullah'ın hedef alınması, Tahran yönetimini kırmızı çizgisine yaklaştırabilir. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşmesinden endişe duyuyor. Öte yandan, ABD'nin bölgedeki askeri varlığı ve İsrail'e sağladığı diplomatik destek, Washington'u doğrudan çatışmanın içine çekme riski taşıyor. Rusya'nın Suriye'deki askeri üsleri de bu gerilimden etkilenebilir; Moskova, taraflar arasında arabuluculuk teklif etti. Avrupa Birliği, insani yardım koridorlarının açılması ve sivil kayıpların önlenmesi için acil çağrı yaparken, Fransa BM Güvenlik Konseyi'ni olağanüstü toplantıya çağırmayı değerlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'in Beyrut'a yönelik saldırısı, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji güvenliği ve Lübnan'daki askeri varlığı açısından doğrudan önem taşıyor. Türkiye, Lübnan'da Birleşmiş Milyetler Geçici Görev Gücü (UNIFIL) bünyesinde yer alan birkaç NATO ülkesinden biri olarak, çatışmanın yayılması halinde askerlerinin güvenliğini riske atabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Katar üzerinden Lübnan'a sağladığı insani ve mali yardımlar kesintiye uğrayabilir. Ankara, İsrail-Iran geriliminin bölgesel bir savaşa dönüşmemesi için diplomatik girişimlerini artırmak zorunda kalabilir. Türkiye'nin NATO müttefiki İsrail'le son dönemde normalleşme adımları atması, bu krizde denge politikasını zorlaştırabilir. Öte yandan, İran'la yürütülen enerji ve ticaret ilişkileri de göz önüne alındığında, Ankara'nın her iki tarafla da diyaloğunu sürdürmesi kritik hale geliyor.
