İsrail hükümeti, işgal altındaki Batı Şeria'da yeni bir yasa dışı yerleşim genişletme planını onayladı. Söz konusu plan, mevcut yerleşim birimlerine binlerce yeni konut eklenmesini ve yeni yerleşim alanlarının oluşturulmasını öngörüyor. İsrail merkezli Barış Şimdi (Peace Now) örgütünün verilerine göre, plan kapsamında yaklaşık 3.500 yeni konut inşa edilmesi hedefleniyor. Bu hamle, uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilen yerleşim faaliyetlerinin son yıllardaki en kapsamlı adımlarından biri olarak değerlendiriliyor. Filistin yönetimi ve birçok ülke, İsrail'in bu kararını sert bir dille kınadı.
Gelişmenin arka planı
İsrail'in yerleşim politikası, 1967 Altı Gün Savaşı'ndan bu yana işgal altında tuttuğu Batı Şeria ve Doğu Kudüs'te onlarca yıldır devam ediyor. Uluslararası toplum, bu yerleşimleri 1949 Cenevre Sözleşmeleri'ne aykırı olarak nitelendiriyor. Ancak İsrail hükümeti, bu bölgeler üzerinde tarihi ve dini hak iddia ederek yerleşim faaliyetlerini sürdürüyor. Son onaylanan plan, özellikle Kudüs çevresindeki E1 bölgesi ve Hebron gibi stratejik noktalarda yoğunlaşıyor. Uzmanlar, bu genişlemenin iki devletli çözümü fiilen imkânsız hale getirebileceği uyarısında bulunuyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, kararı savunurken, "Yahudi halkının bu topraklardaki varlığı tartışılamaz" ifadelerini kullandı. Ancak muhalefet partileri, planın bölgesel gerilimi artıracağını ve İsrail'in uluslararası alandaki izolasyonunu derinleştireceğini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Yerleşim genişletme planı, sadece Filistinlilerle değil, aynı zamanda Ürdün, Mısır ve Suudi Arabistan gibi bölge ülkeleriyle de ilişkileri germe potansiyeli taşıyor. Ürdün Dışişleri Bakanlığı, İsrail'in bu kararını "provokasyon" olarak nitelendirirken, Filistin yönetimi Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (UCM) başvurma çağrısı yaptı. ABD yönetimi ise geleneksel olarak İsrail'in en güçlü müttefiki olmasına rağmen, son dönemde yerleşim faaliyetlerine karşı daha eleştirel bir tutum sergiliyor. Biden yönetimi, planı "endişe verici" olarak tanımladı ve iki devletli çözümün önemini vurguladı. Avrupa Birliği ise daha önce İsrail'e yönelik yaptırım tehdidinde bulunmuş ancak somut adım atmamıştı. BM Güvenlik Konseyi'nin konuyla ilgili acil bir toplantı yapması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in yasa dışı yerleşim politikalarını uzun süredir eleştiriyor ve Filistin davasını destekliyor. Bu yeni genişletme planı, Türkiye'nin bölgedeki etkinliği açısından önemli. Türkiye, Filistin yönetimiyle yakın ilişkileri ve İsrail'le zaman zaman dalgalı seyreden diplomatik bağları nedeniyle bu tür adımlara karşı sert tepki gösterme eğiliminde. Ayrıca, Doğu Akdeniz'deki enerji işbirliği ve bölgesel güvenlik dengeleri açısından, İsrail-Filistin çatışmasının tırmanması Türkiye'nin çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. Ankara'nın konuyu BM ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi platformlarda gündeme taşıması bekleniyor.
