İsrail ve Lübnan merkezli Hizbullah örgütü, 19 Haziran 2024 tarihinde karşılıklı olarak ateşkes konusunda anlaştıklarını duyurdu. Ancak bu diplomatik girişim, taraflar arasındaki ölümcül çatışmaların henüz sona ermediğini gösteren yeni saldırılarla gölgelendi. Lübnan'da düzenlenen İsrail saldırılarında en az 20 kişi hayatını kaybederken, İsrail tarafında da dört askerin öldüğü bildirildi.
Çatışmaların arka planı ve ateşkes süreci
İsrail ile Hizbullah arasındaki gerginlik, haftalardır devam eden sınır ötesi saldırılarla tırmanmıştı. Taraflar, uluslararası arabuluculuk girişimleri sonucunda ateşkes masasına oturmayı kabul etti. Ancak anlaşmanın duyurulmasından kısa süre sonra yeniden başlayan saldırılar, ateşkesin ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koydu. İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki hedeflere yönelik hava saldırılarında 20 sivilin öldüğü, onlarca kişinin yaralandığı belirtiliyor. Hizbullah ise İsrail'in kuzeyindeki askeri noktalara roket atışları düzenleyerek karşılık verdi. İsrail ordusu, dört askerinin hayatını kaybettiğini ve birkaç askerinin de yaralandığını açıkladı. Bu gelişmeler, ateşkes anlaşmasının henüz kağıt üzerinde kaldığını ve sahadaki gerilimin devam ettiğini gösteriyor. Aşırı sağcı İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'in, ateşkesi “teslimiyet” olarak nitelendirerek sert bir dille eleştirmesi, anlaşmanın siyasi boyutunda da iç sorunlar barındırdığına işaret ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İsrail-Hizbullah çatışması, sadece iki taraf arasında değil, tüm Ortadoğu bölgesini etkileyen bir dinamiğe sahip. Hizbullah'ın İran tarafından desteklenmesi, çatışmayı bölgesel bir güç mücadelesine dönüştürüyor. Ateşkes anlaşmasının başarısızlığı, İran'ın bölgedeki nüfuzunu artırabileceği gibi, İsrail'in güvenlik endişelerini de daha da derinleştirebilir. Öte yandan, ABD ve Fransa gibi batılı ülkelerin arabuluculuk çabaları, çatışmanın genişlemesini önlemeyi amaçlıyor. Ancak saldırıların sürmesi, uluslararası toplumun ateşkesi sağlama konusundaki yetersizliğini gözler önüne seriyor. Ek olarak, İsrail'in aşırı sağcı hükümetinin askeri operasyonlara verdiği destek, ateşkesin uzun vadeli bir barışa dönüşme ihtimalini azaltıyor. Bölgedeki gerginlik, küresel enerji piyasalarını da etkileyebilir; zira Lübnan ve İsrail arasındaki deniz sınırı anlaşmazlığı, Doğu Akdeniz'deki doğalgaz rezervlerinin paylaşımını içeriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji stratejisi ve bölgesel güvenliği açısından kritik önem taşıyor. İsrail-Hizbullah çatışmasının devamı, Doğu Akdeniz'deki gaz arama faaliyetlerini ve Türkiye'nin Libya ile yaptığı deniz yetki alanı anlaşmalarını dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Filistin politikası nedeniyle İsrail ile ilişkileri zaten gerginken, bu çatışma Ankara'nın bölgedeki dengeleri daha dikkatli yönetmesini gerektiriyor. Türkiye, sivil kayıpların artması durumunda insani yardım sağlayabilir veya diplomatik girişimlerde bulunabilir. Ancak doğrudan bir angajman yerine, uluslararası arabuluculuk çabalarını desteklemesi daha olasıdır.
