İsrail basını, Perşembe akşamı ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik planlı saldırıları iptal ettiğini duyurmasıyla şaşkınlık yaşandığını bildirdi. Trump'ın ayrıca bölgesel bir anlaşmanın yakın olduğunu ima etmesi, Tel Aviv'de kafa karışıklığına yol açtı. İsrailli kaynaklar ise böyle bir anlaşmadan haberleri olmadığını belirterek iddiaları yalanladı. Bu gelişme, ABD-İsrail ilişkilerinde nadir görülen bir kopukluğu ortaya koyarken, Ortadoğu'daki dengeleri de yeniden şekillendirebilir.
Trump'ın Sürpriz Açıklaması ve İsrail'in Tepkisi
ABD Başkanı Donald Trump, daha önce İran'a yönelik askeri seçenekleri değerlendirdiğini ancak son anda saldırıları durdurma kararı aldığını açıkladı. Trump, 'Planlı saldırıları iptal ettim. İran'la bir anlaşmaya çok yakınız' ifadelerini kullandı. Bu açıklama, İsrail medyasında geniş yankı uyandırdı. İbranice gazeteler, İsrail'in bu karar karşısında 'şaşkın' olduğunu ve resmi makamlardan herhangi bir bilgi gelmediğini yazdı.
İsrailli yetkililer, Trump'ın anlaşma iddiasına ilişkin olarak 'Böyle bir anlaşma veya müzakere süreci hakkında bilgimiz yok' açıklamasını yaptı. Bu durum, ABD'nin İran politikasında İsrail'e danışmadan adım atabileceği endişelerini beraberinde getirdi. Uzmanlar, Trump'ın bu hamlesinin İsrail'in güvenlik endişelerini göz ardı ettiği yorumunu yapıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump'ın İran'a yönelik saldırı planını iptal etmesi, sadece İsrail-ABD ilişkilerini değil, aynı zamanda Körfez ülkeleri ve Avrupa'nın da aralarında bulunduğu geniş bir coğrafyayı etkiliyor. İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri nedeniyle uzun süredir baskı altında olan Tahran yönetimi, bu kararı 'olumlu bir işaret' olarak değerlendirebilir. Ancak İsrail, İran'ın tehdit olmaya devam ettiğini ve anlaşma söylemlerinin gerçekçi olmadığını savunuyor.
Bölgedeki diğer aktörler, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, ABD-İran geriliminin azalmasını memnuniyetle karşılarken, İran'ın nükleer faaliyetlerine yönelik endişelerini de dile getiriyor. Avrupa Birliği ise diplomasiye dönüşü desteklediğini ancak İran'ın taahhütlerine uyması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD-İran geriliminin tırmanmasını istemeyen ülkelerin başında geliyor. Trump'ın saldırıları iptal etmesi, bölgesel bir savaş riskini azaltarak Türkiye'nin güvenlik endişelerini bir nebze hafifletse de, İran'la yapılacak olası bir anlaşmanın şartları Ankara için kritik önem taşıyor. Türkiye, İran'ın nükleer programına karşı olmakla birlikte yaptırımların hafifletilmesini ve enerji ticaretinin önünün açılmasını istiyor. Ayrıca İran'ın Suriye ve Irak'taki varlığı, Türkiye'nin güney sınırları için doğrudan tehdit oluşturmaya devam ediyor. Ankara, bu süreçte ABD ve İran arasında denge politikası izlemeye çalışacaktır.
