İsrail parlamentosu Knesset, 3 Ocak 2023'te tartışmalı bir yasayı kabul ederek, 'terör eylemleri' nedeniyle hüküm giymiş kişilere idam cezası verilmesinin önünü açtı. Ancak uzmanlar ve insan hakları örgütleri, yasanın aslında Filistinlileri hedef aldığı konusunda uyarıyor. Yasa, özellikle Batı Şeria ve Gazze'de işgal altında yaşayan Filistinliler için bir 'hukuki kılıf' olarak görülüyor. İsrail hukuk sistemi, zaten Filistinlilere orantısız şekilde sert cezalar verirken, bu yasa idam cezasını da Filistinliler için bir tehdit haline getiriyor.
Yasanın İçeriği ve Hukuki Süreç
Yasa, İsrail veya Yahudi yerleşimcilere yönelik 'terör eylemleri' işleyenlerin askeri mahkemelerde yargılanmasını ve oybirliği ile idam cezası almasını mümkün kılıyor. Ancak yasanın uygulanabilmesi için Başsavcı'nın onayı ve Yüksek Mahkeme'nin denetimi gibi aşamalar öngörülüyor. Eleştirmenler, bu yasanın özellikle Filistinli tutuklulara karşı kullanılacağını belirtiyor. İsrail, 1967'den bu yana işgal altındaki Batı Şeria'da yaşayan Filistinlileri askeri mahkemelerde yargılıyor. Bu mahkemelerde Filistinlilerin mahkumiyet oranı %99'un üzerinde. Yeni yasa, bu zaten adaletsiz sisteme idam cezasını da ekleyerek Filistinliler için yeni bir baskı aracı haline geliyor.
Bölgesel ve Küresel Tepkiler
Yasa, başta Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler olmak üzere uluslararası toplumdan tepki çekti. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, idam cezasının uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve bu yasanın 'hukukun üstünlüğüne darbe vurduğunu' belirtti. Filistin Yönetimi ise yasayı 'soykırıma teşvik' olarak nitelendirdi. Orta Doğu'da bu yasa, zaten gergin olan ortamı daha da tırmandırıyor. İsrail'in aşırı sağcı hükümeti, bu yasayı 'terörle mücadele' kapsamında sunarken, aslında Filistinlileri sindirme ve işgali kalıcılaştırma amacı taşıdığı ifade ediliyor. Mısır ve Ürdün gibi İsrail'le barış anlaşması yapmış ülkeler bile bu yasayı 'endişe verici' olarak değerlendirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, uzun yıllardır Filistin davasını destekleyen ve İsrail işgalini eleştiren bir politika izliyor. Bu yasa, Türkiye'nin İsrail ile olan ilişkilerinde yeni bir gerginlik unsuru olabilir. Türk yönetimi, yasayı kınayan açıklamalar yapabilir ve Filistin'e destek sinyali verebilir. Ayrıca, bu yasa bölgesel istikrarsızlığı artırarak Türkiye'nin güvenliğini dolaylı yoldan etkileyebilir. Türkiye, insan hakları ve hukukun üstünlüğüne vurgu yaparak, bu tür uygulamaların uluslararası barışa zarar verdiğini savunacaktır.
