İsrail'de 2 Kasım'da yapılacak genel seçimler öncesinde kamuoyu araştırmaları, hiçbir partinin hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeye ulaşamayacağını gösteriyor. Seçim sistemi gereği koalisyon hükümeti kaçınılmaz görünüyor. Peki olası senaryolar neler? İşte dört farklı hükümet kombinasyonu ve bu kombinasyonların İsrail siyaseti ile bölge dinamiklerine olası etkileri.
Seçim Sisteminin Dayattığı Koalisyon
İsrail'de 120 sandalyeli Knesset'e girmek için yüzde 3,25 seçim barajını aşmak gerekiyor. Bu da genellikle 8-10 partinin meclise girmesi anlamına geliyor. Hükümet kurmak için 61 sandalye çoğunluğa ihtiyaç var. Anketler, ana partilerin (Likud, Yesh Atid, Mavi-Beyaz) sandalye sayılarının bu eşiğin oldukça altında kalacağını, dolayısıyla koalisyon pazarlıklarının haftalar sürebileceğini gösteriyor.
Seçim sonrası Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, hükümet kurma görevini önce en çok sandalye kazanan partinin liderine verecek. Ancak koalisyon kurma çabaları başarısız olursa, diğer liderlere de görev verilebilecek. Siyasi analistler, bu sürecin İsrail'de siyasi istikrarsızlığı daha da derinleştirebileceğini belirtiyor.
İşte dört olası senaryo:
1. Sağ Blok Hükümeti
Eski Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki Likud ve müttefikleri (dindar Siyonist partiler, ultra-Ortodoks partiler) 61 sandalyeyi bulabilirse, Netanyahu başbakanlığa dönebilir. Ancak Netanyahu'nun yolsuzluk davası ve koalisyon ortaklarının radikal talepleri, bu hükümetin ömrünün kısa olabileceği yorumlarına yol açıyor. Ayrıca ABD ve Avrupa ile ilişkilerde gerginlik yaşanabilir.
2. Merkez-Sol Koalisyon
Yesh Atid lideri Yair Lapid, Mavi-Beyaz, İşçi Partisi ve sol partilerin yanı sıra Arap partilerinin dışarıdan desteğiyle bir hükümet kurabilir. Ancak Arap partilerinin koalisyona doğrudan katılımı İsrail siyasetinde hâlâ tartışmalı. Bu senaryoda Filistin meselesinde daha ılımlı bir çizgi izlenebilir, ancak koalisyonun kırılgan olması muhtemel.
3. Ulusal Birlik Hükümeti
Likud ve Mavi-Beyaz'ın (veya Yesh Atid'in) ortaklığıyla kurulacak geniş tabanlı bir hükümet, koronavirüs sonrası ekonomik toparlanma ve güvenlik konularında daha istikrarlı olabilir. Ancak Netanyahu'nun davası ve ideolojik farklılıklar bu seçeneği zorlaştırıyor. Benzer bir deneme 2020'de yapılmış ve kısa sürede dağılmıştı.
4. Dördüncü Seçim veya Geçici Hükümet
Koalisyon görüşmeleri tıkanırsa, İsrail bir kez daha seçime gitmek zorunda kalabilir. Bu durumda mevcut Başbakan Naftali Bennett liderliğindeki geçici hükümet görevine devam eder. Ancak bu senaryo, İsrail'in siyasi istikrarsızlığını daha da derinleştirir ve ekonomik reformları geciktirir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'deki seçim sonuçları, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Ortadoğu politikalarını doğrudan etkileyebilir. Sağ blok hükümeti, Filistin konusunda daha sert bir çizgi izleyerek Türkiye ile ilişkilerde gerginliği artırabilir. Merkez-sol veya ulusal birlik hükümeti ise enerji işbirliği ve ticaret anlaşmaları gibi konularda daha yapıcı olabilir. Türkiye, İsrail ile ilişkilerini normalleştirme sürecinde olduğundan, istikrarlı bir hükümet Ankara'nın bölgesel diplomasisini kolaylaştırabilir. Ancak koalisyon hükümetlerinin kırılganlığı, uzun vadeli anlaşmaları zorlaştırabilir.
Seçim sonuçları ne olursa olsun, İsrail'in iç siyasi dinamikleri bölgesel istikrarı etkilemeye devam edecek. Türkiye, Filistin meselesindeki hassasiyetini korurken, İsrail ile diyalog kanallarını açık tutmaya çalışacaktır.
