İsrail ordusu, İran ile devam eden askeri çatışmanın ‘birkaç gün’ daha süreceğini öngörüyor. Pazartesi günü İsrail medyasına yansıyan haberlerde, ordu içi değerlendirmelere göre, İran ile yaşanan karşılıklı saldırıların birkaç gün daha devam etmesi bekleniyor. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) sözcülüğünden yapılan açıklamada, özellikle İran’ın insansız hava araçları ve füzelerle gerçekleştirdiği saldırılara karşı hava savunma sistemlerinin teyakkuz halinde olduğu belirtildi. İsrail ordusunun üst düzey komutanları, olası bir kara harekâtının ise şu an için gündemde olmadığını ancak her senaryoya hazırlıklı olunduğunu ifade etti.
Gelişmenin Arka Planı
İran ve İsrail arasındaki gerilim, son haftalarda Şam’da İran Devrim Muhafızları’na ait bir binanın vurulmasının ardından tırmanışa geçti. İran, saldırının İsrail tarafından yapıldığını iddia ederek misilleme sözü vermişti. Ardından İran, İsrail topraklarına yönelik insansız hava aracı ve füze saldırıları başlattı. İsrail ise hava savunma sistemleriyle bu saldırıları büyük ölçüde etkisiz hale getirdiğini ancak bazı noktalarda hasar meydana geldiğini duyurdu. İsrail ordusu, İran’ın saldırılarının devam edebileceği uyarısında bulunurken, ABD de bölgeye ek askeri güç sevk etti. İsrail Savaş Kabinesi, İran’a karşı orantılı ve zamanlı bir yanıt vermek için çeşitli seçenekleri değerlendiriyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ülkesinin kendini savunma hakkını kullanacağını ve İran’a gereken cevabın verileceğini söyledi. Öte yandan, Birleşmiş Milletler ve bazı Avrupa ülkeleri taraflara itidal çağrısı yaparken, çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşmesinden endişe ediliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran-İsrail çatışması, Orta Doğu’da daha geniş bir krize dönüşme potansiyeli taşıyor. İran’ın desteklediği Hizbullah ve Yemen’deki Husiler gibi grupların da çatışmaya dâhil olabileceği belirtiliyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, tansiyonun düşürülmesi için diplomatik girişimlerde bulunuyor. ABD, İsrail’in yanında yer alarak bölgeye savaş uçağı ve savaş gemisi gönderdi. Rusya ise İran’a askeri yardım yapılmasını engellemek için diplomatik yolları kullanıyor. Küresel enerji piyasaları, çatışmanın büyümesi halinde petrol fiyatlarının yükselebileceği endişesiyle hareketli seyrediyor. Çin ve Hindistan, bölgedeki vatandaşlarını tahliye planlarını hayata geçirmeye başladı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde ise tarafları ateşkese çağıran bir karar tasarısı üzerinde uzlaşı sağlanamadı. İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, ülkesinin savaş istemediğini ancak İsrail’e karşı meşru müdafaa hakkını kullanacağını söyledi. İsrail ise İran’ın nükleer tesislerini vurma seçeneğini masada tutuyor. Bu durum, uluslararası toplumun bölgeye odaklanmasına ve tarafları sakinleştirmek için yoğun diplomasi yürütmesine neden oldu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-İsrail çatışması, Türkiye için doğrudan bir tehdit oluşturmasa da bölgesel istikrarı etkilemesi açısından önemlidir. Türkiye, hem İran hem de İsrail ile diplomatik ve ekonomik ilişkilerini dengelemekte zorlanabilir. Çatışmanın genişlemesi, enerji fiyatlarını yükselterek Türkiye’nin enerji ithalat maliyetini artırabilir. Ayrıca, Suriye ve Irak’taki İran destekli grupların hareketlenmesi, Türkiye’nin sınır güvenliğini tehdit edebilir. Türkiye’nin arabuluculuk rolü üstlenmesi, bölgesel nüfuzunu artırabilir ancak bu dengeyi korumak zorlu olacaktır. NATO müttefiki olarak İsrail’e destek vermesi beklenmese de, İran’ın bölgedeki etkisinin artması Türkiye’nin çıkarlarına aykırıdır. Ankara’nın bu krizde ihtiyatlı ve çok yönlü bir diplomasi izlemesi muhtemeldir.
