İsrail’in önde gelen gazetelerinden Haaretz’in diplomatik kaynaklara dayandırdığı haberine göre, İsrail ordusu Lübnan’ın güneyindeki bazı mevzilerinden kısmi bir çekilme planını değerlendiriyor. Bu gelişme, uzun süredir devam eden sınır gerginliğinin ardından taraflar arasında dolaylı müzakerelerin hız kazandığı bir döneme denk geliyor. Haberde, İsrail’in özellikle Hizbullah’ın varlığını sürdürdüğü bölgelerden çekilmeyi düşündüğü belirtiliyor. ABD ve Fransa’nın arabuluculuk çabalarıyla şekillenen bu plan kapsamında, Birleşmiş Milletler Geçici Görev Gücü’nün (UNIFIL) bölgedeki varlığının artırılması ve Lübnan ordusunun güneyde daha etkin rol alması öngörülüyor.
Gelişmenin Arka Planı: Ateşkes Çabaları ve Hizbullah’ın Tutumu
İsrail ile Lübnan arasındaki sınır gerginliği, son aylarda Hizbullah’ın İsrail’e yönelik saldırıları ve İsrail’in karşılık vermesiyle tırmanmıştı. 2006 İkinci Lübnan Savaşı’ndan bu yana en ciddi kriz yaşanırken, uluslararası toplum ateşkes için yoğun çaba harcıyor. Haaretz’in haberine göre, İsrail güvenlik kabinesi, Hizbullah’ın ateşkese uyması ve sınırdaki gerginliğin azalması halinde, Birleşmiş Milletler’in 1701 sayılı kararı uyarınca askerlerini geri çekmeye hazır. Ancak bu planın başarıya ulaşması için Hizbullah’ın silahlı kanadının bölgeden çekilmesi ve Litani Nehri’nin güneyinde yalnızca Lübnan ordusu ve UNIFIL’in kontrol sağlaması gerekiyor.
İsrail’in çekilme hamlesi, aynı zamanda iç siyasi dengelerle de yakından ilişkili. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki koalisyon hükümeti, bir yandan Hizbullah’a karşı güçlü bir duruş sergilemeye çalışırken, diğer yandan uluslararası baskı ve iç kamuoyunda artan ekonomik kaygılarla karşı karşıya. Uzun süreli bir askeri angajmanın İsrail ekonomisine getirdiği yük ve savaş yorgunluğu, yetkilileri diplomatik çözüm arayışına itiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Ortadoğu’daki Dengeler Değişiyor
İsrail’in Lübnan’ın güneyinden çekilmesi, sadece ikili ilişkileri değil, bölgesel güç dengelerini de yakından ilgilendiriyor. Hizbullah’ın varlığı ve İran’a olan bağlılığı, bu çekilmenin ancak daha geniş bir diplomatik anlaşmanın parçası olarak mümkün olabileceğini gösteriyor. ABD ve Fransa’nın devreye girmesi, Batılı güçlerin bölgede istikrarı koruma çabalarının bir yansıması. Özellikle ABD, İsrail’in güvenliğini garanti altına alırken, Hizbullah’ın İran tarafından desteklenen silah kapasitesinin artmasını engellemeye çalışıyor. Fransa ise UNIFIL’e en büyük asker katkısını sağlayan ülkelerden biri olarak, Lübnan’daki nüfuzunu korumak istiyor.
Diğer yandan, İsrail’in kısmi çekilmesi, Suriye ve İran’ın bölgedeki varlığını da etkileyebilir. Hizbullah’ın güney Lübnan’daki mevzilerinden çekilmesi, İran’ın İsrail’e karşı kullandığı en önemli kozlardan birini kaybetmesi anlamına gelebilir. Bu durum, İran’ın nükleer programı etrafında dönen uluslararası müzakerelerde de yeni bir parametre oluşturabilir. Ayrıca, İsrail’in çekilme kararı, Filistin meselesinde de bir emsal teşkil edebilir; ancak Batı Şeria ve Gazze’deki dinamikler farklı olduğu için bu benzerlik sınırlı kalmaktadır.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, bölgede istikrarsızlığın yayılmasını engellemek ve Lübnan’daki siyasi sürece destek olmak için bu gelişmeyi yakından izlemektedir. İsrail’in kısmi çekilmesi, Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları ve deniz yetki alanları tartışmalarını da etkileyebilir. Türkiye’nin Kıbrıs ve Doğu Akdeniz politikaları açısından, Lübnan’da kalıcı bir barış, enerji nakil hatlarının güvenliği ve bölgesel iş birliği potansiyelini artırabilir. Ayrıca, Hizbullah’ın sınır dışına itilmesi, Türkiye’nin tehdit algısında azalmaya yol açabilir. Ancak Ankara’nın Filistin meselesine verdiği destek ve İsrail ile ilişkilerinin inişli çıkışlı seyri, bu çekilme planının Türkiye tarafından nasıl karşılanacağını belirleyecek temel faktörlerdir.
