İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, Pazar günü yaptığı açıklamada, Lübnan'da konuşlu İsrail askerlerinin, kendilerine yönelik herhangi bir tehdit karşısında kısıtlama olmaksızın hareket etme yetkisine sahip olduğunu duyurdu. Katz, İsrail'in “güvenlik bölgesi” olarak adlandırdığı alanda askerlerin mevzilerini koruduğunu ve her türlü tehdidi ortadan kaldırmak için serbestçe hareket edebileceklerini belirtti. Bu açıklama, İsrail ile Lübnan Hizbullah'ı arasında Kasım 2023'te varılan ateşkes anlaşmasının ardından gerginliğin sürdüğü bir dönemde geldi. Katz'ın sözleri, İsrail'in kuzey sınırındaki güvenlik durumunun ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Gelişmenin Arka Planı
Ateşkes anlaşması, İsrail ile Hizbullah arasında aylardır süren çatışmaların ardından Kasım 2023'te yürürlüğe girmişti. Anlaşma kapsamında, Hizbullah'ın silahlı güçlerini Litani Nehri'nin kuzeyine çekmesi ve İsrail'in de güney Lübnan'daki işgalini sonlandırması öngörülüyordu. Ancak İsrail, güvenlik gerekçeleriyle bazı bölgelerde asker bulundurmaya devam ediyor. Bu bölgeler İsrail tarafından “güvenlik bölgesi” olarak adlandırılırken, Lübnan ve uluslararası toplum tarafından işgal olarak nitelendiriliyor. Katz'ın açıklaması, İsrail'in bu bölgelerdeki varlığını sürdürme kararlılığını ve olası bir Hizbullah saldırısına karşı hazırlıklı olduğunu gösteriyor.
Öte yandan Lübnan hükümeti, İsrail'in güneydeki varlığını ateşkes ihlali olarak değerlendiriyor. Hizbullah lideri Hasan Nasrallah ise son konuşmasında, İsrail'in bölgeden çekilmemesi halinde “yeni bir savaşın kaçınılmaz olacağını” söylemişti. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararı, İsrail'in Lübnan'dan çekilmesini ve Hizbullah'ın silahsızlandırılmasını öngörüyor, ancak bu karar bugüne kadar tam olarak uygulanamadı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İsrail-Lübnan sınırındaki gerginlik, Ortadoğu'da zaten kırılgan olan dengeleri tehdit ediyor. İsrail'in bir yandan Gazze'de Hamas'la savaşırken, kuzeyde de Hizbullah'la çatışma riskiyle karşı karşıya olması, bölgede geniş çaplı bir savaş endişesini artırıyor. İran destekli Hizbullah, İsrail için en ciddi askeri tehditlerden biri olarak kabul ediliyor. Örgütün 150.000'in üzerinde roket ve füzeye sahip olduğu tahmin ediliyor ve bu cephanelik İsrail'in hava savunma sistemlerini zorlayacak kapasitede.
ABD ve Fransa, ateşkes anlaşmasının uygulanması için arabuluculuk çabalarını sürdürüyor. Washington, İsrail'in güvenlik kaygılarını anlamakla birlikte, gerilimi tırmandıracak adımlardan kaçınılması çağrısında bulunuyor. Rusya ise bölgedeki nüfuzunu artırmak amacıyla hem İsrail hem de Hizbullah'la diyalog kanallarını açık tutuyor. Bu karmaşık denklemde, Katz'ın açıklaması İsrail'in taviz vermeyeceği sinyali olarak algılanırken, bölgesel güçlerin tepkileri yakından takip ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'in Lübnan'daki askeri varlığına ilişkin bu açıklama, Türkiye'nin bölgesel güvenlik politikaları açısından önemli bir gelişmedir. Türkiye, başta Filistin meselesi olmak üzere bölgesel krizlerde aktif bir rol oynamaktadır. İsrail-Hizbullah geriliminin tırmanması, Doğu Akdeniz'deki denklemleri de etkileyebilir. Türkiye, enerji kaynakları üzerindeki hak iddiaları ve Kıbrıs meselesi gibi konularda İsrail'le zaman zaman karşı karşıya gelmektedir. Öte yandan, Lübnan'daki siyasi istikrarsızlık, Türkiye'nin bölgedeki insani yardım ve diplomatik girişimlerini zorlaştırabilir. Türkiye'nin, Lübnan'daki Türkmen toplumu ve Sünni kesimlerle ilişkileri de bu gelişmelerden etkilenebilir. Dolayısıyla Ankara, İsrail'in bu açıklamasını bölgesel güvenlik riski olarak değerlendirip diplomatik kanallardan gerilimi azaltmaya yönelik adımlar atabilir.
