İsrail ordusu, Lübnan topraklarına yönelik hava ve kara saldırılarını sürdürürken, ABD Başkanı Donald Trump'ın pazartesi günü İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı sert telefon görüşmesi de ateşkesi sağlamaya yetmedi. Görüşmede Trump'ın, İsrail'in operasyonlarının ABD ile İran arasında yürütülen nükleer anlaşma müzakerelerini baltaladığını vurguladığı belirtiliyor. Ancak İsrail yönetimi, kuzey sınırındaki güvenlik tehditlerine karşı operasyonların 'tam yetkiyle' devam edeceğini açıkladı.
Gelişmenin arka planı
Olay, İsrail'in Hizbullah hedeflerine yönelik son haftalarda yoğunlaştırdığı saldırıların bir parçası olarak dikkat çekiyor. İsrail ordusu, Lübnan'ın güneyindeki köyleri bombalarken, Beyrut'un güney varoşlarında da patlamalar duyuldu. Saldırılarda en az 15 kişinin hayatını kaybettiği, 40'tan fazla kişinin yaralandığı bildirildi. Bölgedeki sağlık kaynakları, ölü sayısının artmasından endişe ediyor.
Trump'ın devreye girmesi, ABD'nin İran'la nükleer müzakerelerde kritik bir aşamaya geldiği bir döneme denk geliyor. Eylül ayında Tahran'da yapılması planlanan bir sonraki tur öncesinde, ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileri İsrail'in askeri faaliyetlerinin müzakere ortamını zehirlediğini özel olarak dile getiriyor. İran yönetimi ise İsrail saldırılarını kınarken, ABD'nin bölgedeki müttefiklerini kontrol edemediğini savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Lübnan'daki çatışmalar, Ortadoğu'da geniş çaplı bir savaş endişesini yeniden alevlendirdi. BM Güvenlik Konseyi, acil toplantı çağrısı yaparken, Fransa ve Almanya gibi Avrupa ülkeleri hem İsrail'e hem de Hizbullah'a itidal çağrısında bulundu. Rusya ise çatışmanın Suriye'ye sıçrama riskine dikkat çekiyor. Uzmanlar, ABD-İran barış sürecinin başarısızlığa uğramasının, küresel petrol fiyatlarında yeni bir şoka yol açabileceğini belirtiyor.
Bu arada İsrail, sivil kayıpların askeri operasyonların istenmeyen bir sonucu olduğunu savunsa da uluslararası insan hakları örgütleri, orantısız güç kullanımı ve sivil altyapının hedef alınması nedeniyle İsrail'i eleştiriyor. Bölgedeki dengeler, İran'ın vekil gücü Hizbullah'ın müdahalesinin boyutuna bağlı olarak daha da karmaşık hale gelebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin hem Doğu Akdeniz'deki enerji güvenliği hem de Suriye'deki istikrar çabaları açısından kritik önem taşıyor. İsrail-Lübnan çatışmasının derinleşmesi, Türkiye'nin Irak ve Suriye'de PKK/YPG'ye karşı yürüttüğü operasyonlarla eş zamanlı olarak bölgede çok cepheli bir krize yol açabilir. Ayrıca İran'la barış sürecinin çökmesi, Türkiye'nin enerji ithalatında bağımlı olduğu İran'la ilişkilerini ve bölgesel ticaretini olumsuz etkileyebilir. Ankara, hem İsrail hem de İran'la dengeli bir diplomasi yürütmek zorunda kalacak.
