İsrail, Lübnan ile varılan ateşkes anlaşması kapsamında, güney Lübnan'daki iki pilot bölgeden çekilme planlarını ertelemeye karar verdi. İsrail kamu yayıncısına konuşan güvenlik kaynakları, 'güneydeki Zawtar ve Frun bölgelerinden çekilmenin erteleneceğini' bildirdi. Kararın gerekçesi olarak, bölgede Hizbullah'ın varlığına dair istihbarat endişeleri ve ateşkesin uygulanmasındaki aksaklıklar gösteriliyor. Gelişme, Birleşmiş Milletler'in (BM) Güney Lübnan'daki barış gücü UNIFIL'in arabuluculuğunda süren görüşmelerin sekteye uğramasına neden oldu.
Gelişmenin Arka Planı ve Ateşkes Süreci
İsrail ile Lübnan arasında 2024 yılında varılan ateşkes anlaşması, İsrail güçlerinin Lübnan topraklarından kademeli olarak çekilmesini öngörüyordu. Anlaşma kapsamında ilk etapta 'pilot bölge' olarak belirlenen Zawtar ve Frun, stratejik önemleri nedeniyle dikkat çekiyor. Zawtar, İsrail-Lübnan sınırındaki dar bir koridorun kontrolü açısından kritikken, Frun bölgesi Hizbullah'ın lojistik hatlarının geçtiği bir güzergâhta yer alıyor.
İsrail ordusu, ateşkesin imzalanmasından bu yana Lübnan güvenlik güçlerinin bölgedeki kontrolünü tam olarak sağlayamadığını ve Hizbullah unsurlarının hâlâ aktif olduğunu iddia ediyor. Tel Aviv yönetimi, çekilme takviminin uygulanabilmesi için Lübnan ordusunun bölgede daha etkin bir varlık göstermesi gerektiğini savunuyor. Öte yandan Lübnan hükümeti, İsrail'in çekilmeyi ertelemesinin ateşkes ruhuna aykırı olduğunu ve egemenlik haklarını ihlal ettiğini belirterek tepki gösterdi.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, tarafları anlaşmaya sadık kalmaya çağırırken, UNIFIL komutanı Korgeneral Aroldo Lázaro ise durumun hassasiyetini koruduğunu ve tırmanma riskine karşı uyarılarda bulundu. Bölgede dün akşam saatlerinde yaşanan iki ayrı çatışmada, İsrail askerleri ile Lübnanlı silahlı kişiler arasında sınırlı çaplı ateş alışverişi olduğu bildirildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut: İran, Hizbullah ve Güney Lübnan Dengesi
İsrail'in çekilmeyi ertelemesi, sadece ikili ilişkileri değil, aynı zamanda bölgesel dengeleri de etkiliyor. Hizbullah'ın en güçlü olduğu bölgelerden biri olan Güney Lübnan, İran'ın Lübnan üzerindeki nüfuzunun kilit noktalarından. İran destekli Hizbullah, 2006 savaşından bu yana bölgedeki askeri altyapısını önemli ölçüde güçlendirdi. İsrail, Hizbullah'ın ateşkes sonrası yeniden silahlanmasını engellemek için çekilmeyi bir pazarlık kozu olarak kullanıyor.
ABD ve Fransa, ateşkesin sürdürülmesi için yoğun diplomatik çaba harcıyor. Washington, İsrail'in güvenlik endişelerini anlamakla birlikte, çekilmenin gecikmesinin uzun vadede istikrarsızlığı artırabileceği uyarısında bulundu. Fransa ise Lübnan ordusunun güneydeki varlığını artırmak için teknik ve lojistik destek sağlayacağını duyurdu.
Bölgede BM gözetiminde yürütülen mayın temizleme çalışmaları da çekilmenin ertelenmesinden etkilendi. İsrail güçlerinin çekilmemesi, sivil halkın evlerine dönüşünü geciktirirken, tarım arazilerinin kullanılamamasına yol açıyor. Lübnanlı yetkililer, bu durumun insani bir krize dönüşebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Lübnan'ın toprak bütünlüğüne ve egemenliğine verdiği desteği sıkça vurgulamaktadır. İsrail'in ateşkes anlaşmasını tek taraflı olarak ertelemesi, bölgedeki istikrarı tehdit ederken, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji ve güvenlik çıkarlarını da etkileyebilir. Güney Lübnan'daki gerginlik, Suriye ve İsrail sınır hattında yeni bir çatışma odağı yaratma potansiyeli taşımaktadır. Ankara, hem Lübnan'daki siyasi aktörlerle hem de İsrail'le dengeli bir diplomasi yürütmek zorundadır. Ayrıca, bölgedeki insani durum Türkiye'nin yardım kuruluşları aracılığıyla müdahil olabileceği bir alandır. Kısacası, bu gelişme Türkiye için bölgesel kriz yönetiminde dikkatle takip edilmesi gereken bir dosyadır.
