İsrail, 13 Mayıs 2024 sabahı Lübnan’ın güney bölgelerine ani ve yoğun hava saldırıları düzenledi. Saldırılar, Hizbullah’ın İsrail’in kuzeyine düzenlediği roket saldırılarına misilleme olarak gerçekleştirildi. Bu olay, 7 Ekim 2023’te başlayan İsrail-Hamas savaşının ardından İsrail ile Hizbullah arasında ikinci cephenin açılması riskini gündeme getirdi. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), saldırıların Hizbullah’ın askeri altyapısına yönelik olduğunu açıklarken, Hizbullah ise roket ve hava savunma sistemleriyle karşılık verdi.
Gelişmenin Arka Planı
7 Ekim 2023’te Hamas’ın İsrail’e düzenlediği saldırılar ve ardından başlayan Gazze savaşı, bölgedeki diğer aktörleri de etkiledi. Hizbullah, savaşın ilk günlerinden itibaren İsrail’in kuzey sınırına sınırlı saldırılar düzenlemeye başladı. Ancak bu saldırılar, 2024 yılının Mayıs ayına kadar genellikle kontrollü ve karşılıklı caydırıcılık çerçevesinde gerçekleşti. Son günlerde Hizbullah’ın İsrail’in kuzeyindeki askeri üsse yönelik güçlü bir roket saldırısı, İsrail’in misilleme kapasitesini artırmasına neden oldu.
Lübnan kaynaklarına göre İsrail’in hava saldırılarında bir Hizbullah komutanı hayatını kaybederken, sivil kayıplara ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. BM Lübnan Geçici Gücü (UNIFIL) taraflara itidal çağrısı yaparken, ABD Dışişleri Bakanlığı gerilimin düşürülmesi için acil diplomatik temaslar başlattı. İran destekli Hizbullah’ın bu saldırılara yanıtının dozu, bölgede geniş çaplı bir savaşın fitilini ateşleyebilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu çatışma, Orta Doğu’nun zaten kırılgan olan güvenlik denklemini daha da karmaşık hale getiriyor. İsrail’in bir yandan Gazze’de Hamas’la mücadele ederken diğer yandan kuzeyde Hizbullah’la karşı karşıya gelmesi, askeri kaynaklarını iki cepheye bölmesini gerektiriyor. Lübnan’ın güneyindeki bu şiddet döngüsü, İran ve Suriye’yi de doğrudan etkileyebilir. İran, Hizbullah’a verdiği askeri desteği artırabilir ya da vekalet savaşının tırmanmasına izin vermeyebilir.
Küresel ölçekte, ABD ve Avrupa Birliği, İsrail-Lübnan sınırında tam ölçekli bir savaşın önlenmesi için kriz diplomasisi yürütüyor. Fransa, Lübnan ile tarihi bağları nedeniyle arabuluculuk girişimlerinde bulunuyor. Öte yandan Rusya ve Çin, BMGK’da acil oturum talep ederken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri çatışmanın yayılmasından endişe duyuyor. Bölgesel enerji rotaları ve ticaret yollarının güvenliği de tehlikeye girmiş durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail-Hizbullah çatışmasının tırmanmasından endişe duymakta. Doğrudan bir taraf olmasa da, Suriye sınırı ve Doğu Akdeniz’deki çıkarları nedeniyle bu gelişmeler yakından takip ediliyor. Türkiye, İsrail’in Filistin politikalarına yönelik eleştirilerini sürdürürken, bir yandan da NATO müttefiki olarak İran ve Hizbullah’ın bölgedeki nüfuzunun artmasına karşı temkinli. Eğer çatışma yayılırsa, Türkiye’nin enerji güvenliği ve mülteci akını riski artabilir. Bu nedenle Ankara, hem İsrail hem de Lübnan ile diplomatik kanalları açık tutarak itidal çağrısı yapıyor.
