İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), Lübnan'ın güneyinde tarihi ve stratejik öneme sahip Beaufort Kalesi'ni ele geçirdi. Birleşmiş Milletler tarafından tanınan 'Mavi Hat' sınırının hemen kuzeyinde yer alan bu 12. yüzyıldan kalma Haçlı kalesi, İsrail askerlerinin bölgeye sarkması ve ardından üzerine İsrail bayrağı dikilmesiyle yeniden gündeme geldi. Fransa Dışişleri Bakanlığı, yaptığı yazılı açıklamada bu hareketi 'uluslararası hukukun açık bir ihlali' olarak nitelendirdi ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) derhal toplanması çağrısında bulundu. Paris yönetimi ayrıca, İsrail'in bu adımının bölgedeki istikrarı daha da zedeleyeceği ve gerilimi tırmandıracağı uyarısında bulundu.
Gelişmenin Arka Planı: Tarihi Bir Kale ve Güncel Gerilim
Lübnan'ın güneyinde, Litani Nehri yakınlarındaki Beaufort Kalesi, yüzyıllar boyunca bölgeye hakim olan güçler için stratejik bir askeri nokta oldu. 1970'ler ve 1980'lerde Filistinli militan gruplar tarafından üs olarak kullanılan kale, 1982'de İsrail'in Lübnan'ı işgali sırasında da çatışmalara sahne olmuştu. 2000 yılında İsrail'in güney Lübnan'dan çekilmesinin ardından Hizbullah, bölgedeki etkinliğini artırmıştı. Son dönemde İsrail-Hizbullah sınırında yaşanan çatışmalar tırmanışa geçmiş; İsrail, kuzey sınırındaki yerleşimlerin güvenliğini sağlamak amacıyla kara operasyonlarına başlamıştı. IDF'nin yaptığı açıklamaya göre Beaufort Kalesi'nin ele geçirilmesi, bu operasyonların bir parçası. İsrailli yetkililer, kalenin Hizbullah tarafından gözetleme ve roket atışları için kullanıldığını iddia ediyor. Ancak Lübnan ve Fransa, bu hamlenin 1701 sayılı BMGK kararının ihlali olduğunu ve İsrail'in Lübnan topraklarındaki varlığının meşru olmadığını vurguluyor. Fransa, eski sömürge döneminden bu yana Lübnan ile yakın ilişkilere sahip ve bölgede arabuluculuk rolü üstleniyor.
Fransa'nın tepkisi, sadece diplomatik bir kınama ile sınırlı kalmadı. Paris, BMGK'nın acilen toplanarak bu ihlali ele alması gerektiğini belirtti. Fransa Dışişleri Bakanı Stéphane Séjourné, yaptığı açıklamada, 'Beaufort Kalesi, Lübnan'ın egemenliği altındadır. İsrail'in bu eylemi, uluslararası hukuka aykırıdır ve bölgedeki gerilimi artırmaktan başka işe yaramaz' ifadelerini kullandı. Fransa'nın bu kadar sert tepki vermesinin bir diğer nedeni de, İsrail'in Lübnan'daki BM Geçici Gücü'ne (UNIFIL) yönelik saldırılarının ardından gelen bu hamle. Geçtiğimiz haftalarda UNIFIL mevzilerine yönelik saldırılarda birkaç barış gücü askeri yaralanmış, Fransa bu saldırıları da kınamıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Lübnan'ın Egemenliği ve Uluslararası Hukuk
Beaufort Kalesi'nin İsrail tarafından ele geçirilmesi, sadece iki ülke arasındaki bir anlaşmazlık değil, aynı zamanda uluslararası hukukun ve bölgesel istikrarın sınandığı bir olay haline gelmiştir. Birleşmiş Milletler, Lübnan'ın toprak bütünlüğünü tanımakta ve 1701 sayılı karar ile İsrail'in Lübnan'dan çekilmesini şart koşmaktadır. Ancak İsrail, Hizbullah'ın varlığını gerekçe göstererek sınır ötesi operasyonlarına devam etmektedir. Fransa'nın BMGK'ya gitme talebi, bu konuda uluslararası bir mutabakat sağlamayı amaçlıyor olsa da, ABD'nin İsrail'e verdiği destek nedeniyle kararın geçmesi zor görünüyor.
Bu gelişme, İsrail ile İran destekli Hizbullah arasındaki çatışmanın derinleştiğini gösteriyor. Hizbullah lideri Hasan Nasrallah, daha önce yaptığı konuşmalarda İsrail'in herhangi bir kara harekatına karşı koyacaklarını belirtmişti. Kale, sembolik değeri nedeniyle Hizbullah için de önemli; 2006 savaşında Hizbullah militanları bu bölgede İsrail güçlerine karşı direnmişti. Dolayısıyla İsrail'in bu hamlesi, psikolojik bir üstünlük sağlama çabası olarak da okunabilir.
Bölgesel düzeyde, bu durum Arap kamuoyunda tepki çekiyor. Mısır ve Ürdün gibi İsrail'le diplomatik ilişkileri olan ülkeler bile, İsrail'in Lübnan'daki varlığının genişlemesini eleştiriyor. Öte yandan İran, Hizbullah'a desteğini yinelerken, Suriye üzerinden Lübnan'a yapılan silah sevkiyatlarının arttığı belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Lübnan'ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne verdiği destekle biliniyor. İsrail'in bu hamlesi, Ankara'nın bölgede istikrar ve güvenlik arayışına ters düşmektedir. Türkiye, daha önce İsrail'in UNIFIL güçlerine yönelik saldırılarını da kınamıştı. Bu olay, Türkiye'nin BM nezdinde Lübnan'ın yanında yer almasına ve Fransa ile ortak bir duruş sergilemesine neden olabilir. Ayrıca Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları ve deniz yetki alanları konusunda yaşanan gerilimler göz önüne alındığında, Lübnan'daki bu gelişme Türkiye'nin bölgesel politikalarını etkileyebilir. Türkiye, Hizbullah'ı terör örgütü olarak kabul etmese de, İsrail'in sivil yerleşimleri hedef almasını da eleştirmektedir. Bu bağlamda Ankara'nın, hem Lübnan'ın toprak bütünlüğünü hem de uluslararası hukukun üstünlüğünü savunması beklenir. Krizin büyümesi halinde Türkiye, insani yardım ve diplomatik girişimlerle sürece dahil olabilir.
