İsrail ile Lübnan arasında geçtiğimiz hafta yeniden ilan edilen ateşkes, iki ülke arasındaki gerginliği geçici olarak dindirmiş görünüyor. Ancak anlaşmanın başarıya ulaşması, İran destekli Hizbullah militanlarının saldırılarını tamamen durdurmasına ve ülkenin güneyinden çekilmesine bağlanmış durumda. Ateşkes, uluslararası toplumun yoğun arabuluculuk çabaları sonucu sağlandı ve özellikle Birleşmiş Milletler (BM) ile Fransa'nın girişimleri öne çıktı. İsrail hükümeti, anlaşmanın uygulanmasını yakından izleyeceğini ve herhangi bir ihlal halinde orantılı karşılık vereceğini duyurdu. Lübnan hükümeti ise Hizbullah'ı kontrol altına almakta zorlandığını, ancak anlaşmaya saygı duyulması için çaba göstereceğini belirtti.
Gelişmenin Arka Planı
İsrail ile Lübnan arasındaki sınır gerginlikleri, 2006 yılındaki İkinci Lübnan Savaşı'ndan bu yana sürekli bir tırmanma riski taşıyor. Hizbullah, İsrail sınırına yakın bölgelerde askeri varlığını artırırken, İsrail de bu durumu kendi egemenliğine yönelik bir tehdit olarak değerlendiriyor. Son haftalarda yaşanan çatışmalarda, Hizbullah'ın sınıra yakın bölgelere roket atması ve İsrail'in hava saldırılarıyla karşılık vermesiyle gerginlik doruğa çıktı. BM'nin geçici gücü UNIFIL, bölgede istikrarı sağlamak için devriyelerini artırdı. Ateşkes anlaşması, Hizbullah'ın silahsızlanması konusunda 2006'daki BM Güvenlik Konseyi kararını hatırlatıyor. Ancak o tarihten bu yana Hizbullah, İran'dan aldığı destekle askeri kapasitesini önemli ölçüde geliştirdi ve hassas güdümlü füzeler gibi yeni silahlar edindi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu ateşkesin bölgesel yansımaları önemli olacak. Hizbullah'ın çekilmesi, Lübnan'daki siyasi dengeleri de etkileyebilir. Hizbullah, 2019'dan beri süren ekonomik krizle boğuşan Lübnan'da en güçlü silahlı güç olarak varlığını sürdürüyor. İran ise Hizbullah üzerinden bölgedeki nüfuzunu korumaya çalışıyor. Ateşkes, İsrail ile İran arasındaki gölge savaşta yeni bir aşamayı işaret edebilir. Küresel boyutta ise ABD ve Fransa gibi ülkeler, Ortadoğu'da istikrarın sağlanması için diplomatik girişimlerini sürdürüyor. Ancak Rusya ve Çin'in bölgede artan etkinliği, güç dengelerini değiştiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail-Lübnan ateşkesi, Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikası ve bölgesel istikrar vizyonu açısından önem taşıyor. Türkiye, Lübnan'daki iç dengeleri yakından izlerken, Hizbullah'ın çekilmesi Lübnan'ın egemenliğini güçlendirebilir ve böylece Türkiye'nin desteklediği uluslararası hukuka dayalı düzenle uyumlu olabilir. Ayrıca, Doğu Akdeniz'de enerji kaynaklarının paylaşımı konusunda yaşanan anlaşmazlıklar bağlamında, İsrail ile ilişkilerde bir yumuşama, Türkiye'nin bölgedeki çıkarları için fırsat yaratabilir. Ancak Hizbullah'ın İran tarafından desteklenmesi, Türkiye-İran ilişkilerinde denge unsurunu korumayı gerektiriyor.
