İsrail ile Lübnan arasında varılan ve İsrail ordusuna Lübnan topraklarında belirli bir askeri varlık bulundurma izni veren anlaşma, Tel Aviv yönetimi tarafından 'tarihi' olarak nitelendirilse de, güvenlik uzmanları anlaşmanın Hizbullah'a yeniden güç toplama fırsatı verebileceği uyarısında bulunuyor. Anlaşma, uzun süredir devam eden sınır gerginliklerini sona erdirme amacı taşıyor ancak bölgedeki kırılgan dengeleri değiştirecek potansiyele sahip.
Anlaşmanın arka planı ve detayları
İsrail ile Lübnan arasındaki sınır anlaşmazlıkları, özellikle deniz sınırları ve doğal gaz yataklarının paylaşımı konusunda yıllardır süren bir gerilim kaynağıydı. ABD arabuluculuğunda yürütülen müzakereler sonucunda varılan anlaşma, tarafların karşılıklı olarak egemenlik haklarını tanımasını ve İsrail ordusunun belirli bölgelerde varlık göstermesini öngörüyor. İsrail Başbakanı, anlaşmanın ülkenin güvenliğini garanti altına aldığını ve Hizbullah'ın tehditlerine karşı caydırıcılık sağladığını savunurken, muhalefet kanadı anlaşmanın Hizbullah'a zaman kazandırdığı eleştirisini yapıyor.
Anlaşma kapsamında Lübnan, İsrail'in Kfar Şuba tepeleri ve Şeba çiftliklerindeki varlığına onay verirken, İsrail de Lübnan'ın deniz sınırlarından enerji arama çalışmalarına yeşil ışık yakmış oldu. Ancak anlaşmanın kalıcı barış getirip getirmeyeceği, özellikle Hizbullah'ın pozisyonuna bağlı. Zira örgüt, daha önce İsrail ile herhangi bir uzlaşmaya karşı olduğunu defalarca dile getirmişti.
Bölgesel boyut ve güvenlik endişeleri
Anlaşma, sadece ikili ilişkileri değil, tüm Ortadoğu dengelerini etkileme potansiyeli taşıyor. İran destekli Hizbullah, Lübnan'da siyasi ve askeri açıdan önemli bir güç oyunu. Örgütün son yıllarda Suriye iç savaşındaki rolü, askeri kapasitesini artırmasına ve deneyim kazanmasına yol açtı. Uzmanlar, anlaşmanın Hizbullah'ın müttefiki İran'ın bölgedeki etkisini de dolaylı olarak pekiştirebileceği görüşünde. Zira İsrail ile Lübnan arasındaki çatışma ortamının azalması, Tahran'ın müttefiklerine daha rahat lojistik destek sağlamasına olanak tanıyabilir.
Öte yandan ABD ve Fransa gibi Batılı ülkeler anlaşmayı memnuniyetle karşılasa da, İsrail'in kuzey sınırında kalıcı bir güvenlik tesis edilip edilemeyeceği soru işareti. Hizbullah'ın elindeki roket ve füze stokları, İsrail için hâlâ en büyük tehdit unsurlarından biri. Anlaşmanın ardından örgütün yeniden yapılanma ve silahlanma çabalarını hızlandırabileceği yorumları yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail-Lübnan anlaşması, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji politikaları ve bölgesel güvenlik stratejileri açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişme. Anlaşma, Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları tartışmalarını etkileyebilir ve Türkiye'nin Lübnan ile olan ekonomik ve askeri ilişkilerinde yeni bir denklem oluşturabilir. Ayrıca, Hizbullah'ın zayıflaması İran'ın bölgesel nüfuzunu azaltabileceğinden, Türkiye için bölgesel bir rekabet alanı olan Suriye'de dengeleri değiştirebilir. Ankara'nın, anlaşmanın uygulanmasını ve Hizbullah'ın pozisyonundaki olası değişiklikleri dikkatle izlemesi bekleniyor.
