İsrail ordusu, ABD ile İran arasında varılan mutabakat zaptına rağmen, Lübnan'ın güneyinde 10 kilometre derinliğe kadar uzanan bir bölgede askeri varlığını sürdüreceğini açıkladı. Perşembe günü yayımlanan bir harita ile duyurulan bu karar, bölgedeki ateşkes umutlarını zora sokarken, İsrail'in kuzey sınırında yeni bir çatışma riskini de beraberinde getiriyor. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre, İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), Lübnan topraklarında 10 kilometreye kadar uzanan bir tampon bölge oluşturduğunu ve bu bölgenin kontrolünü elinde tutacağını belirtti. Bu gelişme, İsrail ile Lübnan arasındaki sınır ihtilafını yeniden alevlendirirken, bölgesel dengeleri de etkileme potansiyeli taşıyor.
Gelişmenin arka planı: ABD-İran mutabakatı ve İsrail'in endişeleri
ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptı, iki ülke arasındaki yıllardır süren gerilimi düşürmeyi ve Orta Doğu'da ateşkes sağlamayı hedefliyor. Anlaşma, İran'ın Lübnan, Suriye ve Irak'taki nüfuz alanlarında faaliyetlerini sınırlamayı da içeriyor. Ancak İsrail, özellikle Hizbullah'ın Lübnan'ın güneyindeki varlığından duyduğu kaygıyla, bu mutabakatın kendisi için yeterli güvenceyi sağlamadığını düşünüyor.
İsrail ordusu, yayımladığı haritada, Lübnan sınırı boyunca uzanan ve 10 kilometre derinliğe sahip bir bölgeyi işaretledi. Bu bölgede İsrail askeri noktaları ve devriyeleri bulunuyor. IDF sözcüsü, bölgedeki faaliyetlerin İsrail'in kuzey yerleşimlerini Hizbullah'ın roket tehdidinden korumak için gerekli olduğunu savundu. Sözcü, \"Lübnan'dan gelebilecek herhangi bir saldırıya anında karşılık verebilmek için bu bölgede varlık göstermeye devam edeceğiz\" ifadelerini kullandı.
Lübnan hükümeti ise İsrail'in bu hamlesine sert tepki gösterdi. Lübnan Dışişleri Bakanlığı, İsrail'in toprak ihlali olarak nitelendirdiği bu durumun Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne taşınacağını duyurdu. Hizbullah da İsrail'in bu adımını savaş ilanı olarak değerlendirdiğini ve yanıt verme hakkını saklı tuttuğunu bildirdi. Hizbullah lideri Hasan Nasrallah, yaptığı konuşmada, \"İsrail'in Lübnan topraklarındaki varlığı kabul edilemez. Buna karşılık vermek için her türlü seçenek masada\" dedi.
Bölgesel ve küresel boyut: Ateşkes çabaları sekteye uğruyor
İsrail'in bu kararı, ABD'nin bölgedeki ateşkes girişimlerini zayıflatıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmazken, yetkililer İsrail'in endişelerini anladıklarını ancak ateşkesin bölgesel istikrar için hayati önem taşıdığını vurguluyor. Avrupa Birliği ise iki tarafı da itidale çağırdı. Fransa, İsrail'in Güney Lübnan'dan çekilmesinin BM Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararı uyarınca zorunlu olduğunu hatırlattı.
Olay, aynı zamanda İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereleri de etkileyebilir. İran, İsrail'in bu hamlesini, ABD ile varılan mutabakatın bir ihlali olarak görebilir. Tahran yönetimi, İsrail'in Lübnan'daki varlığını doğrudan bir tehdit olarak algılıyor ve bu durumun müzakerelerdeki pozisyonunu sertleştirebileceği belirtiliyor. Uzmanlar, İsrail'in bu adımının ABD-İran arasındaki hassas mutabakatı baltalayabileceği uyarısında bulunuyor.
Askeri boyut: Tampon bölge mi, işgal mi?
İsrail, 10 km'lik bölgeyi tampon bölge olarak tanımlasa da, uluslararası hukuka göre bu bir işgal teşkil ediyor. BM Lübnan Geçici Barış Gücü (UNIFIL), İsrail'in bu bölgedeki varlığının Lübnan'ın egemenliğini ihlal ettiğini ve 1701 sayılı karara aykırı olduğunu belirtti. UNIFIL sözcüsü, \"Lübnan'ın güneyindeki tek silahlı güç Lübnan ordusu ve UNIFIL olmalıdır. İsrail ordusunun varlığı istikrarı bozmaktadır\" dedi.
İsrail ordusu, bölgede inşa ettiği mevziler ve keşif noktalarıyla uzun süreli bir varlığı hedefliyor. Bu durum, Lübnan ordusu ile İsrail askerleri arasında doğrudan bir çatışma riskini de artırıyor. Geçtiğimiz haftalarda Blue Line (Mavi Hat) olarak bilinen sınır hattında birkaç kez taciz ateşi ve gerginlik yaşanmıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, uzun süredir Lübnan'ın toprak bütünlüğünü ve siyasi istikrarını desteklemektedir. Bu gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki çıkarlarını doğrudan ilgilendirmektedir. İsrail'in Lübnan'da kalıcı bir askeri varlık oluşturması, bölgedeki gerginliği artırarak Türkiye'nin enerji arama faaliyetlerini de etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin yakın ilişki içinde olduğu Filistin davası ve Lübnan'daki Sünni gruplar üzerindeki etkisi de bu durumdan olumsuz etkilenebilir. Ankara'nın, bir yandan İsrail ile ilişkilerini normalleştirme çabalarını sürdürürken, diğer yandan Lübnan'ın egemenliğini vurgulayan bir pozisyon alması bekleniyor. Bu kriz, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki denge politikasını zorlayabilir.
