İsrailliler, ülkenin bir sonraki başbakanını belirleyecek seçimler için 1 Kasım Salı günü sandık başına gidiyor. Ancak yeni bir hükümetin kurulması haftalar, aylar hatta daha uzun sürebilir. Son yıllarda İsrail siyaseti, koalisyon hükümetleri kurma zorlukları ve sık sık seçime gitme döngüsüyle karakterize edildi. Bu seçim, ülkenin iç ve dış politikasında önemli değişimlere yol açabilir.
Seçimin Arka Planı
İsrail'de 1 Kasım 2022'de yapılacak seçimler, 2019'dan bu yana beşinci kez sandık başına gidilmesi anlamına geliyor. Siyasi istikrarsızlık, farklı ideolojilerden partilerin koalisyon kurma çabalarının başarısızlıkla sonuçlanmasından kaynaklanıyor. Mevcut Başbakan Yair Lapid, Naftali Bennett'in istifasının ardından geçici başbakan olarak görev yapıyor. Seçim sonuçları, İsrail'in Filistin politikası, İran'la nükleer anlaşma müzakereleri ve bölgesel ilişkiler açısından belirleyici olacak.
Seçim sistemi, ülkeyi 120 sandalyeli Knesset'e gönderecek partilerin belirlenmesi için yüzde 3,25'lik bir seçim barajı öngörüyor. Hiçbir parti tek başına iktidar olamayacağı için koalisyon görüşmeleri kritik önem taşıyor. Anketler, eski Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki Likud partisinin önde olduğunu ancak sağ blokun çoğunluğu elde etmekte zorlanabileceğini gösteriyor. Netanyahu'nun yolsuzluk davası ve siyasi yasak tartışmaları seçim kampanyasının merkezinde yer alıyor.
Seçim kampanyasında ana tartışma konuları arasında ekonomik sıkıntılar, artan yaşam maliyeti, güvenlik endişeleri ve İsrail'in Filistinlilerle ilişkileri bulunuyor. Ayrıca, İsrail'in İran'la nükleer programı konusundaki tutumu ve ABD ile ilişkiler de önemli gündem maddeleri. Seçmenler, özellikle gençler arasında siyasi partilere olan güvenin azaldığı ve katılımın düşebileceği belirtiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İsrail seçimleri, Orta Doğu'da dengeleri etkileyebilecek potansiyele sahip. Netanyahu'nun olası bir zaferi, İsrail'in Filistin devletine karşı daha sert bir tutum izlemesine ve yerleşim birimlerinin genişletilmesine yol açabilir. Ayrıca, Netanyahu'nun İran'a karşı daha agresif bir politika izlemesi bekleniyor. Öte yandan, merkez sol partilerin güçlenmesi, İran'la diplomatik çözüm arayışlarını ve Filistinlilerle müzakere kapılarını aralayabilir.
ABD yönetimi, İsrail'deki siyasi belirsizliği yakından takip ediyor. Başkan Joe Biden, Netanyahu ile mesafeli bir ilişkiye sahip ve seçim sonuçlarının ABD-İsrail ilişkilerine etkisi merak ediliyor. ABD'nin İran'la nükleer anlaşma müzakerelerindeki tutumu ve bölgesel güvenlik mimarisindeki rolü, İsrail'in yeni hükümetiyle uyum içinde olması gereken konular arasında.
Avrupa Birliği de İsrail'deki gelişmeleri izliyor; özellikle Filistin topraklarındaki yerleşim faaliyetleri ve insan hakları ihlalleri konusunda endişelerini dile getiriyor. İsrail'in yeni hükümetinin AB ile ilişkileri, iki devletli çözüm perspektifi açısından kritik.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'deki seçimleri yakından takip ediyor. Son yıllarda inişli çıkışlı seyreden Türkiye-İsrail ilişkileri, özellikle Doğu Akdeniz'deki enerji işbirliği ve bölgesel güvenlik konularında önem taşıyor. Netanyahu'nun yeniden iktidara gelmesi, Türkiye ile İsrail arasındaki normalleşme sürecini yavaşlatabilir; zira Netanyahu, Filistin meselesinde sert bir çizgi izliyor. Öte yandan, merkez sol bir hükümet, Türkiye ile diyalog kanallarının açık tutulmasına ve ekonomik işbirliğinin geliştirilmesine daha sıcak bakabilir. Türkiye, İsrail'in İran politikasındaki olası bir değişikliği de dikkatle izleyecek; zira İran, Türkiye'nin bölgesel dengelerde önemli bir aktör. Ayrıca, İsrail'deki siyasi istikrarsızlık, Doğu Akdeniz'deki enerji projelerini ve bölgesel işbirliği platformlarını etkileyebilir. Türkiye, her koşulda Filistin davasını desteklemeye devam edeceğini vurguluyor ve yeni hükümetin Filistin politikasını yakından izleyecek.
