İsrail, son üç buçuk yılda beşinci kez genel seçim için sandık başına gidiyor. Ülke, uzun süredir devam eden siyasi krizin ortasında, eski Başbakan Binyamin Netanyahu’nun yeniden iktidara dönme ihtimaliyle çalkalanıyor. Anketler, Netanyahu liderliğindeki sağ ve dini partilerden oluşan bloğun 120 sandalyeli mecliste çoğunluğu elde edebileceğini gösteriyor. Ancak seçim sonucu ne olursa olsun, İsrail’in siyasi istikrarsızlığının devam edeceği ve yeni bir koalisyon hükümeti kurma sürecinin aylar sürebileceği öngörülüyor.
Gelişmenin arka planı
İsrail siyaseti, 2019’dan bu yana Netanyahu’nun yolsuzluk davaları ve artan sağ-muhafazakar taleplerle şekilleniyor. Mart 2021’de yapılan son seçimde, sekiz farklı partiden oluşan kırılgan bir koalisyon hükümeti kurulmuştu. Başbakan Naftali Bennett ve Yair Lapid liderliğindeki bu koalisyon, İsrail tarihinin en çeşitli hükümetiydi; içinde Arap kökenli bir parti olan Ra’am da yer alıyordu. Ancak koalisyon, yasa tasarılarında ilerleme kaydedemeyince Haziran 2022’de dağıldı ve erken seçim kaçınılmaz oldu.
Netanyahu, 2009-2021 yılları arasında kesintisiz başbakanlık yapmış, döneminde İran nükleer anlaşmasına karşı çıkmış, Filistinlilerle barış sürecini dondurmuş ve Batı Şeria’daki yerleşimleri genişletmişti. Şu anda rüşvet, dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçlamalarıyla yargılanıyor, ancak suçlamaları reddediyor. Seçim kampanyasında kendisini “güçlü lider” ve “uluslararası alanda saygın bir devlet adamı” olarak sunarken, rakiplerini zayıf ve bölünmüş olarak nitelendiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İsrail seçimleri, Ortadoğu’nun kaderini etkileme potansiyeline sahip. Netanyahu’nun olası zaferi, Filistin yönetimiyle ilişkileri daha da gerginleştirebilir, Batı Şeria’daki ilhak planlarını hızlandırabilir ve İran’a yönelik askeri tehditleri artırabilir. Ayrıca, İbrahim Anlaşmaları çerçevesinde Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Fas ile normalleşme sürecine farklı bir yön verebilir. Öte yandan, mevcut koalisyonun devam etmesi durumunda İsrail’in ABD ile ilişkileri, özellikle Biden yönetimiyle daha uyumlu olabilir. Küresel ölçekte ise seçim sonucu, enerji piyasalarını, özellikle Doğu Akdeniz’deki doğalgaz rezervlerinin paylaşımını etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail seçimleri, Türkiye için de yakından takip ediliyor. Netanyahu döneminde iki ülke arasındaki ilişkiler inişli çıkışlıydı; 2010 Mavi Marmara krizi sonrası gerilen bağlar, 2016’da normalleşmiş ancak 2018’de Gazze sınırında yaşanan olaylar nedeniyle yeniden bozulmuştu. 2022’de Cumhurbaşkanı Erdoğan ile İsrail Cumhurbaşkanı Herzog arasındaki görüşmelerle ilişkilerde yumuşama sinyali verilmişti. Netanyahu’nun yeniden başbakan olması, Türkiye-İsrail enerji işbirliği ve Doğu Akdeniz’deki dengeleri etkileyebilir. Türkiye, İsrail’in doğalgazını Avrupa’ya taşıma projelerinde kilit bir aktör olmayı hedefliyor; bu nedenle İsrail’de kurulacak hükümetin Türkiye’ye yönelik tutumu belirleyici olacak.
