İsrail'in önde gelen haber kanallarından Kanal 12, Pazar akşamı yayınladığı bir haberde, Lübnan ile Tel Aviv arasındaki çerçeve anlaşmasının "gizli güvenlik eki" olarak tanımladığı belgenin bazı kısımlarını ele geçirdiğini iddia etti. Kanal, söz konusu ekin Lübnan hükümetinin talebi üzerine kamuoyundan gizli tutulduğunu, ancak kendilerinin bu belgeye ulaşmayı başardığını öne sürdü. Habere göre, gizli ek, iki ülke arasındaki sınır güvenliği düzenlemeleri, askeri koordinasyon mekanizmaları ve olası bir çatışma durumunda uygulanacak prosedürleri içeriyor. Kanal 12, belgenin bazı maddelerinin İsrail'in Lübnan'daki Hizbullah varlığına karşı askeri harekat özgürlüğünü sınırladığını ve Tel Aviv'in buna şiddetle karşı çıktığını iddia etti.
Gelişmenin arka planı
Söz konusu çerçeve anlaşması, ABD ve Fransa arabuluculuğunda yürütülen müzakereler sonucunda Eylül 2024'te imzalanmıştı. Anlaşma, İsrail ile Lübnan arasındaki kara sınırının belirlenmesi, deniz yetki alanlarının sınırlandırılması ve güvenlik işbirliği mekanizmalarını kapsıyor. Ancak anlaşmanın tam metni, özellikle güvenlikle ilgili maddeleri kamuoyuyla paylaşılmamıştı. Kanal 12'nin iddiasına göre, gizli ek, Lübnan'ın güneyinde Birleşmiş Milletler Geçici Görev Gücü’nün (UNIFIL) yetkilerini genişletiyor ve İsrail'in hava operasyonlarını kısıtlıyor. Bu durum, İsrail'in özellikle Hizbullah'a yönelik istihbarat toplama ve gerektiğinde müdahale kabiliyetini etkileyebilecek nitelikte. İsrail basını, başta Başbakan Binyamin Netanyahu olmak üzere hükümet yetkililerinin bu maddelere itiraz ettiğini ancak ABD baskısıyla anlaşmayı imzalamak zorunda kaldıklarını yazıyor.
Lübnan tarafından henüz konuya ilişkin resmi bir açıklama gelmezken, Hizbullah sözcüsü Muhammed Afif, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda "sızdırılan belgelerin yalan ve manipülasyon ürünü olduğunu" iddia etti. Öte yandan, Lübnanlı diplomatik kaynaklar, anlaşmanın gizli ekinin varlığını kabul ederken, içeriğinin yalnızca iki ülke ve arabulucu ülkeler tarafından bilindiğini belirtti. Kaynaklar, Kanal 12'nin iddialarının doğrulanmadığını ve belgenin kasıtlı olarak sızdırılmış olabileceğini ifade etti. Bölgedeki gözlemciler, bu sızıntının özellikle İsrail'deki koalisyon hükümeti içinde anlaşmaya karşı olan sağcı partilerin muhalefetini artırmak amacıyla yapılmış olabileceğini değerlendiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, sadece İsrail ve Lübnan arasındaki ikili ilişkileri değil, aynı zamanda Doğu Akdeniz'deki enerji rekabeti ve bölgesel güç dengelerini de yakından ilgilendiriyor. Anlaşma, İsrail'in Lübnan kıyıları açıklarında keşfettiği doğalgaz yataklarının işletilmesine imkan tanırken, Hizbullah'ın silahlı varlığına ilişkin düzenlemeler getiriyor. Gizli ekte yer aldığı iddia edilen maddeler, Hizbullah'ın güney Lübnan'daki askeri altyapısının sökülmesi ve silahlarının denetlenmesi gibi konuları içeriyor. ABD'nin bölgedeki çıkarları açısından, anlaşmanın istikrar sağlayıcı bir unsur olması beklenirken, İsrail'deki bazı çevreler bu düzenlemeleri ulusal güvenliklerine yönelik bir tehdit olarak görüyor. Ayrıca, bu iddiaların doğrulanması durumunda, İran destekli Hizbullah'ın Lübnan siyasetindeki etkisi ve bölgedeki İsrail-İran gerilimi yeniden şekillenebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki çıkarları ve bölgesel politikası açısından önem taşıyor. İsrail-Lübnan anlaşması, Türkiye'nin de enerji arayışlarında bulunduğu Doğu Akdeniz'de deniz yetki alanlarının belirlenmesi ve enerji kaynaklarının paylaşımı konularında emsal teşkil edebilir. Ayrıca, İsrail ve Hizbullah arasındaki gerginliği azaltmayı hedefleyen bu tür düzenlemeler, Türkiye'nin bölgedeki nüfuz mücadelesinde dolaylı etkiler yaratabilir. Özellikle gizli ekte yer aldığı iddia edilen askeri kısıtlamalar, Türkiye'nin Suriye'deki varlığı ve bölgesel güvenlik stratejileri açısından da değerlendirilmelidir. Türk Dışişleri Bakanlığı'nın konuyu yakından takip etmesi ve olası gelişmelere karşı hazırlıklı olması beklenir.
