İsrail Hava Kuvvetleri, 27 Mayıs Pazartesi günü yerel saatle İran'ın orta ve batı bölgelerinde bulunan askeri hedeflere yönelik hava saldırısı düzenledi. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) tarafından yapılan yazılı açıklamada, operasyonun İran'ın geçtiğimiz hafta İsrail topraklarına yönelik düzenlediği büyük çaplı balistik füze saldırısına misilleme olarak gerçekleştirildiği belirtildi. Saldırıda, İran'ın İsfahan ve Hemedan kentleri yakınlarındaki askeri tesisler ile Batı İran'da bulunan bir füze üssü hedef alındı. İran devlet medyası, saldırılarda önemli bir hasar oluşmadığını ancak bazı bölgelerdeki patlamalar nedeniyle sivil savunma ekiplerinin olay yerine sevk edildiğini duyurdu. İran Dışişleri Bakanlığı, saldırıyı “uluslararası hukuka ve Birleşmiş Milletler Şartı'na aykırı” olarak nitelendirerek kınadı ve misilleme hakkını saklı tuttu.
Gelişmenin arka planı: İran-İsrail gerginliği tırmanıyor
İki ülke arasındaki gerginlik, İran'ın 20 Mayıs'ta İsrail'in kuzeyindeki askeri üsleri hedef alan yaklaşık 300 füze ve insansız hava aracıyla gerçekleştirdiği saldırıyla belirgin şekilde tırmanmıştı. İsrail, ABD ve müttefiklerinin yardımıyla saldırıyı %99 oranında püskürttüğünü açıklasa da, İran yönetimi bu saldırıyı “başarılı” olarak değerlendirdi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, olay sonrası yaptığı açıklamada “İran'ın bu cüretkâr saldırısı karşılıksız kalmayacak” diyerek askeri misilleme sinyali vermişti.
ABD Dışişleri Bakanlığı, İsrail'in saldırısının meşru müdafaa hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savunurken, Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler tarafları itidal ve gerilimi düşürmeye çağırdı. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, “Bölge artık yeni bir savaşı kaldıramaz” uyarısında bulundu. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri de tansiyonun düşürülmesi için diplomatik girişimlerde bulunma çağrısı yaptı.
Bölgesel ve küresel boyut: Ortadoğu'da yangın riski
İsrail'in İran topraklarına düzenlediği bu saldırı, son yıllarda iki ülke arasındaki en ciddi askeri temaslardan biri olarak kayıtlara geçti. Daha önce İsrail, Suriye'deki İran vekil güçlerine yönelik düzenli saldırılar yaparken, İran topraklarına doğrudan bir askeri operasyon bu boyutta ilk kez gerçekleşiyor. Uzmanlar, bu gelişmenin bölgesel bir savaşı tetikleme potansiyeli taşıdığına dikkat çekiyor.
İran destekli Hizbullah'ın Lübnan sınırından İsrail'e yönelik saldırıları devam ederken, Irak ve Suriye'deki İran yanlısı milisler de alarma geçmiş durumda. Öte yandan Yemen'deki Husiler, Kızıldeniz'de İsrail bağlantılı gemilere yönelik saldırılarını sürdürüyor. Bölgedeki kaos ortamı, enerji fiyatlarını yukarı çekerken küresel piyasalar da tedirginlikle hareketleniyor. Petrol fiyatları bu sabah yüzde 5 oranında yükseldi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-İsrail hattında yaşanan bu doğrudan çatışma, Türkiye’nin güvenlik ortamını doğrudan etkilemektedir. Türkiye, bölgesel istikrarın bozulmasından en fazla etkilenecek ülkelerin başında gelmektedir. İran’ın kuzey Irak ve Suriye’deki varlığı, Türkiye’nin terörle mücadele operasyonlarını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca iki komşusu arasında bir savaş senaryosu, Ankara’yı diplomatik ve askeri açıdan zorlayabilir. Türkiye, bu nedenle her iki tarafla da diyalog kanallarını açık tutarak, çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşmesini engellemeye çalışmaktadır. Enerji arz güvenliği açısından da riskler bulunmakta; bu durum Türkiye’nin enerji maliyetlerini ve cari açığını olumsuz etkileyebilir.
