İsrail ordusu, cumartesi günü Lübnan'ın güneyine düzenlediği hava saldırılarında en az bir kişinin ölümüne, altı kişinin de yaralanmasına yol açtı. Saldırılar, ABD'nin İsrail ile Lübnanlı silahlı grup Hizbullah arasında 'yeniden tesis edildiğini' duyurduğu ateşkes anlaşmasının hemen ardından gerçekleşti. Washington yönetimi, son haftalarda tırmanan çatışmaların ardından İran destekli Hizbullah ile İsrail arasında varılan kırılgan ateşkesin devam ettiğini açıklamıştı. Ancak İsrail'in yeni saldırıları, anlaşmanın ne kadar sürdürülebilir olduğu konusunda ciddi soru işaretleri yarattı. Hizbullah ise yaptığı açıklamada, 'meşru müdafaa hakkını saklı tuttuğunu' ve İsrail'in ihlallerine karşılık verme hakkı olduğunu vurguladı.
Gelişmenin Arka Planı: Kırılgan Ateşkes ve Artan Gerilim
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, cuma günü geç saatlerde yaptığı açıklamada, İsrail ile Hizbullah arasında haftalar süren çatışmaların ardından varılan ateşkesin yeniden yürürlükte olduğunu belirtmişti. Ancak İsrail, ateşkesin 'sadece kağıt üzerinde kaldığını' iddia ederek, Lübnan'ın güneyindeki Hizbullah mevzilerine yönelik hava operasyonlarını sürdürdü. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), saldırıların Hizbullah'ın 'ateşkes ihlali' olarak nitelendirdiği roket atışlarına misilleme olduğunu öne sürdü. Hizbullah ise, İsrail'in daha önce ateşkesi çiğnediğini ve 'savunma amaçlı' olarak sınırlı operasyonlar düzenlediğini savunuyor. Bölgedeki kaynaklar, iki taraf arasında yaşanan bu karşılıklı suçlamaların, ABD ve Fransa'nın arabuluculuğunda varılan ateşkes anlaşmasını temelden sarstığını belirtiyor. Anlaşma, İsrail'in Güney Lübnan'dan çekilmesini ve Hizbullah'ın silahsızlanmasını öngörüyordu, ancak taraflar arasındaki güvensizlik nedeniyle uygulamada ciddi aksaklıklar yaşanıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: ABD'nin Çabaları ve İran Faktörü
Yaşanan son gelişmeler, ABD'nin Orta Doğu'daki diplomatik çabalarının ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gösterdi. Biden yönetimi, İsrail ile İran arasında doğrudan bir çatışmayı önlemek için yoğun çaba sarf ediyor. Ancak Hizbullah'ın İran'ın en önemli vekil güçlerinden biri olması, Lübnan'daki herhangi bir çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşme riskini artırıyor. İsrail'in saldırıları, aynı zamanda İran'ın nükleer programı konusunda Batı ile yürüttüğü müzakereleri de etkileyebilir. Uzmanlar, İsrail'in Hizbullah'a yönelik saldırılarının, İran'ı müzakere masasında daha sert bir pozisyon almaya itebileceğini belirtiyor. Öte yandan, Lübnan'ın zaten derin bir ekonomik ve siyasi kriz içinde olduğu bir dönemde yaşanan bu çatışmalar, ülkeyi daha da istikrarsızlaştırma tehdidi taşıyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, acil bir toplantı çağrısında bulunurken, bölge ülkeleri tansiyonun düşürülmesi için çağrı yapıyor. Fransa, İtalya ve Almanya gibi Avrupa ülkeleri de ateşkesin sürdürülmesi için taraflara baskı yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail-Hizbullah çatışmasının tırmanmasından doğrudan etkilenebilecek bir coğrafyada yer alıyor. Lübnan'daki istikrarsızlık, Doğu Akdeniz'deki güç dengelerini ve enerji projelerini etkileyebilir. Türkiye, daha önce Lübnan'daki siyasi krizde arabuluculuk rolü oynamıştı; ancak son çatışmalar bu çabaları baltalayabilir. Ayrıca, İran ile ABD arasında olası bir gerilim, Türkiye'nin güney sınırlarında güvenlik riski oluşturabilir. Türkiye, hem İsrail hem de Hizbullah ile farklı düzeylerde ilişkilere sahip olduğu için, dengeli bir politika izlemek zorunda. Son dönemde normalleşme sinyalleri veren Ankara-Tel Aviv ilişkilerinin, bu gelişmelerden olumsuz etkilenme ihtimali bulunuyor. Türkiye'nin, bölgesel barışı korumak ve kendi çıkarlarını gözetmek adına, tarafları itidale çağıran diplomatik girişimlerini sürdürmesi bekleniyor.
