İsrail ve Filistinli sivil toplum kuruluşları, Cuma günü Paris'te bir araya gelerek G7 ülkelerine iki devletli çözümün desteklenmesi çağrısında bulundu. Gruplar, bu çözüm için "fırsat penceresinin" hızla kapandığı uyarısını yaptı. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki koalisyon hükümeti, İsrail tarihinin en sağcı hükümetlerinden biri olarak değerlendiriliyor. Toplantıya katılan sivil toplum temsilcileri, uluslararası toplumun somut adımlar atmaması halinde Filistinlilerin devlet olma umudunun tamamen yok olacağını belirtti.
Gelişmenin arka planı
Toplantı, Norveç'in arabuluculuğunda Oslo'da imzalanan ve Filistin Yönetimi'nin kurulmasına yol açan İlkeler Bildirgesi'nin 30. yıldönümüne denk geldi. 1993'teki Oslo Anlaşmaları, iki devletli çözümün temelini atmıştı; ancak son yıllarda yerleşim yerlerinin genişlemesi, barış görüşmelerinin durması ve şiddet olaylarının tırmanması nedeniyle bu vizyon ağır yara aldı. İsrailli ve Filistinli sivil toplum örgütleri, mevcut siyasi tıkanıklığı aşmak için G7'nin arabuluculuk yapmasını ve tarafları müzakere masasına dönmeye zorlamasını talep ediyor.
Paris'teki toplantıya katılan İsrailli barış aktivistleri, Netanyahu hükümetinin Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşimleri hızlandırdığını ve Filistin Yönetimi'ni zayıflatmaya çalıştığını vurguladı. Filistinli katılımcılar ise uluslararası toplumun İsrail üzerinde baskı kurmaması halinde iki devletli çözümün tamamen hayal olacağını ifade etti. G7 ülkelerinden gelen resmi bir yanıt henüz olmasa da, diplomatik kaynaklar konunun önümüzdeki haftalarda yapılacak G7 zirvesinde gündeme alınabileceğini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İki devletli çözüm, uzun yıllardır uluslararası toplumun Filistin-İsrail çatışmasına yönelik resmi politikası olarak kabul ediliyor. ABD, AB ve diğer büyük güçler bu çözümü desteklese de, sahada ilerleme sağlanamadı. Netanyahu hükümeti, yerleşim politikaları ve Filistin Yönetimi'ni muhatap almama yönündeki tutumuyla eleştiriliyor. Batı Şeria ve Doğu Kudüs'teki yerleşimci nüfusu 700 bini aştı; bu durum Filistinliler için coğrafi olarak sürdürülebilir bir devlet kurmayı neredeyse imkânsız hale getiriyor. Ayrıca Gazze Şeridi'nde Hamas'ın kontrolü ve İsrail'in ablukası, iki devletli çözümü daha da karmaşıklaştırıyor.
Sivil toplum kuruluşlarının uyarısı, sadece bölgesel barışı değil, aynı zamanda küresel istikrarı da ilgilendiriyor. İsrail-Filistin çatışmasının çözümsüzlüğü, Orta Doğu'da radikalleşmeyi besliyor ve diğer bölgesel sorunların (İran, Suriye, Yemen) derinleşmesine zemin hazırlıyor. G7'nin bu konuda proaktif bir rol üstlenmesi, uluslararası hukuka dayalı bir düzenin korunması açısından kritik önem taşıyor. Özellikle İsrail'in uluslararası mahkemeler ve BM kararları karşısındaki tutumu, Batılı ülkelerin Ortadoğu politikalarında bir sınav niteliği taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Filistin meselesi, Türk dış politikasının geleneksel olarak hassasiyet gösterdiği konulardan biridir. Türkiye, iki devletli çözümü uzun yıllardır desteklemekte ve Kudüs'ün statüsü konusunda Filistinlilerin yanında yer almaktadır. G7'nin bu konuda atacağı olası adımlar, Türkiye'nin bölgesel nüfuzunu etkileyebilir. Eğer Batılı güçler İsrail üzerinde baskı kurarsa, Türkiye'nin Filistin yanlısı politikaları uluslararası alanda daha fazla meşruiyet kazanabilir. Ancak mevcut siyasi konjonktürde İsrail ile ilişkilerin normalleşme sürecine girdiği Türkiye, iki devletli çözüm konusunda dengeli bir tutum izlemeye çalışmaktadır. Bu gelişme, Türkiye'nin gerek ikili ilişkilerinde gerekse bölgesel güç dengelerinde manevra alanını genişletebilir.
