İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un, Türkiye'nin İsrail uçaklarına uyguladığı hava sahası yasağını aşmak için Azerbaycan'a ait bir devlet uçağı kullandığı bildirildi. Middle East Eye'ın haberine göre, Herzog'un geçtiğimiz günlerde Bakü'ye gerçekleştirdiği ziyaret sırasında Türkiye hava sahasını kullanmamak için bu yola başvurduğu belirtildi. Olay, Türkiye ile İsrail arasındaki diplomatik gerilimin havacılık alanındaki yansıması olarak değerlendiriliyor.
Hava Sahası Yasağının Arka Planı
Türkiye, 2010'daki Mavi Marmara saldırısının ardından İsrail ile ilişkilerini askeri ve diplomatik düzeyde dondurmuş, bu kapsamda İsrail askeri uçaklarının Türk hava sahasını kullanmasına izin vermemişti. 2016'da ilişkilerin normalleşmesi sürecinde bazı adımlar atılsa da, özellikle 2023'teki Gazze çatışmaları sonrasında Türkiye, İsrail'e yönelik tutumunu yeniden sertleştirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail'i Gazze'de soykırım yapmakla suçlarken, iki ülke arasındaki ticaret hacmi de önemli ölçüde azaldı. Hava sahası yasağı, bu gerilimin somut yansımalarından biri olarak öne çıkıyor.
İsrail Cumhurbaşkanı Herzog'un Azerbaycan ziyareti, iki ülke arasındaki stratejik ilişkilerin bir parçası. Azerbaycan, İsrail'in önemli bir enerji ve savunma ortağı konumunda. Bakü yönetimi, İsrail'e önemli miktarda petrol sağlıyor ve son yıllarda savunma sanayii alanında da işbirliğini derinleştirdi. Ancak Azerbaycan aynı zamanda Türkiye'nin de yakın müttefiki. Bu durum, Bakü'nün İsrail ile ilişkilerinde denge gözetmesini gerektiriyor.
Uçuşun Detayları ve Diplomatik Hassasiyet
Habere göre, Herzog'un uçağı Bakü'ye giderken Türkiye hava sahasını kullanmamak için Azerbaycan devlet uçağına ait özel bir izinle uçtu. Bu durum, İsrail'in Türkiye ile doğrudan bir havacılık anlaşmazlığı yaşamamak için dolaylı yollara başvurduğunu gösteriyor. Uçuşun rotası ve kullanılan uçağın kimliği henüz resmi makamlarca doğrulanmadı, ancak Middle East Eye'ın aktardığına göre olay, İsrail basınına yansıdı.
Türk yetkililerden konuya ilişkin resmi bir açıklama gelmedi. Ancak uzmanlar, Türkiye'nin İsrail'e yönelik hava sahası yasağının sembolik olduğu kadar pratik sonuçları da olduğunu belirtiyor. İsrail havayolları El Al, Türkiye üzerinden yapılan uçuşlarda zaman zaman gecikmeler yaşıyor veya alternatif rotalar kullanmak zorunda kalıyor. Bu durum, iki ülke arasındaki diplomatik krizin sivil havacılığa da yansıdığını gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Olay, sadece Türkiye-İsrail ilişkileri açısından değil, aynı zamanda Azerbaycan'ın bölgesel denge politikası açısından da önemli. Azerbaycan, İsrail ile Türkiye arasında hassas bir denge yürütüyor. Bir yandan İsrail ile stratejik ilişkilerini sürdürürken, diğer yandan Türkiye ile olan müttefiklik bağlarını korumaya çalışıyor. Bu olay, Bakü'nün ne kadar zor bir konumda olduğunu gözler önüne seriyor.
ABD'nin de süreçteki rolü dikkat çekici. İsrail'in en büyük müttefiki olan ABD, Azerbaycan ile de savunma ve enerji alanlarında işbirliği yapıyor. Azerbaycan topraklarının İsrail tarafından dolaylı kullanımı, ABD'nin bölgedeki çıkarlarıyla örtüşebilir. Ancak bu durum, Türkiye'nin tepkisini çekebilir.
Uzmanlar, Türkiye'nin hava sahası yasağının uluslararası hukuk açısından egemenlik hakkı olduğunu, ancak İsrail'in bu tür dolaylı yollarla yasağı delmesinin iki ülke arasındaki güven bunalımını derinleştirebileceğini vurguluyor. Ayrıca, Azerbaycan'ın böyle bir uçuşa ev sahipliği yapmasının, Türkiye ile Azerbaycan arasında da sorgulanmasına yol açabilir. Bakü yönetimi henüz konuya ilişkin bir açıklama yapmadı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin İsrail'e yönelik hava sahası yasağının etkinliğini ve müttefikleriyle ilişkilerindeki dengeyi sorgulatıyor. Azerbaycan'ın İsrail Cumhurbaşkanı'na uçak tahsis etmesi, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın bir göstergesi olsa da, Türkiye'nin hassasiyetlerini zedeleyebilir. Ankara, Bakü'nün bu hamlesini yakından izleyecek ve muhtemelen diplomatik kanallardan tepkisini dile getirecektir. Olay, Türkiye'nin bölgesel nüfuzunu koruma çabaları ile Azerbaycan'ın çok yönlü dış politikası arasındaki gerilimi yansıtıyor. Ayrıca, İsrail'in yasağı dolaylı yollarla aşması, Türkiye'nin caydırıcılığını zayıflatabilir ve benzer girişimlerin önünü açabilir.
