İsrail ordusu, Batı Şeria'nın kuzeyindeki Cenin kentinde büyük bir askeri üs inşasına başladı. Filistinli yetkililer, bu adımın 1993 Oslo Anlaşmaları'nı ihlal ettiğini belirtti. Söz konusu anlaşmalar, Batı Şeria'nın İsrail ve Filistin kontrolündeki bölgelere ayrılmasını öngörüyordu. Cenin, kısmen Filistin Yönetimi'nin kontrolünde olan bir bölge. Ancak İsrail, 2000'li yılların başından bu yana burada askeri operasyonlar düzenliyor. Yeni üssün, 300 dönümden fazla bir alanı kaplaması planlanıyor. İnşaat çalışmaları, Cenin'in güneyindeki bir tepe üzerinde başladı.
Gelişmenin arka planı
İsrail, üssün Filistinlilere yönelik saldırıları önlemek ve güvenliği sağlamak amacıyla kurulduğunu iddia ediyor. Ancak eleştirmenler, bu adımın asıl hedefinin bölgedeki yasa dışı İsrail yerleşimlerini korumak olduğunu söylüyor. Cenin çevresinde birçok yerleşim yeri bulunuyor. Son yıllarda yerleşimci sayısı arttı. Filistin Yönetimi, İsrail'in sürekli olarak Oslo Anlaşmaları'nı ihlal ettiğini vurguluyor. Yetkililer, uluslararası toplumun müdahale etmesini talep ediyor. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği, İsrail yerleşimlerini uluslararası hukuka aykırı olarak değerlendiriyor. Ancak İsrail, bu uyarıları dikkate almıyor.
Üs inşası, Cenin sakinleri arasında da endişe yarattı. Bölge halkı, askeri varlığın artmasının günlük hayatlarını daha da zorlaştıracağından korkuyor. Cenin, uzun süredir Filistin direnişinin sembolü olarak biliniyor. İsrail ordusu, 2002'deki 'Savunma Kalkanı' operasyonu sırasında buraya saldırmış ve kenti neredeyse yerle bir etmişti. Şimdi yeni bir üs, bu geçmişi hatırlatıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, İsrail-Filistin çatışmasında yeni bir gerilim dalgası yaratabilir. Filistin Yönetimi, uluslararası topluma çağrıda bulunarak İsrail'in planlarından vazgeçmesi için baskı yapılmasını istiyor. Arap Birliği ve İslam İşbirliği Teşkilatı'nın gündemine gelmesi bekleniyor. ABD yönetimi, İsrail'in güvenlik endişelerini anladığını ancak yerleşimlerin genişletilmesine karşı olduğunu belirtti. NATO ve AB, tarafları itidale çağırdı.
Öte yandan, İsrail'in kuzey sınırlarında Hizbullah ve İran destekli gruplarla yaşanan gerginlik de bu adımı daha riskli hale getiriyor. Cenin'deki üs, İsrail'in savunma stratejisinde kuzey cephesini güçlendirme çabası olarak da yorumlanabilir. Ancak bu, Filistin direnişini daha da körükleyebilir. Hamas, İsrail'in bu hamlesini 'savaş ilanı' olarak nitelendirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, uzun süredir Filistin davasını destekleyen bir dış politika izliyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail yerleşimlerini defalarca eleştirdi. Cenin'deki askeri üs, Türkiye'nin Filistin'e yönelik desteğini pekiştirebilir. Ankara'nın bu konuda BM ve İİT nezdinde girişimlerde bulunması beklenir. Ayrıca, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'de İsrail ile enerji işbirliği gibi konularda denge politikası yürüttüğü unutulmamalı. Bu gelişme, Türk dış politikasını zorlayabilir; Ankara, hem Filistin'e destek söylemini sürdürmek hem de İsrail ile ilişkileri tamamen koparmamak arasında bir denge bulmak zorunda kalacak.
