İngiliz The Times gazetesinin derlediği video görüntüleri, İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyindeki yerleşim bölgelerinde beyaz fosfor mühimmatı kullandığını ortaya koydu. Gazetenin doğrulanmış videoları, sivil yerleşimlerin yakınında havada patlayan ve yoğun duman bulutları oluşturan mermileri gösteriyor. Beyaz fosfor, uluslararası insancıl hukuk kapsamında tartışmalı bir silah; aşırı yanıklara ve solunum yetmezliğine yol açabiliyor. Konuyla ilgili Birleşmiş Milletler yetkilileri, sivil alanlarda kullanımının savaş suçu teşkil edebileceği uyarısında bulundu.
Gelişmenin Arka Planı: Beyaz Fosforun Kullanımı ve Hukuki Boyutu
Beyaz fosfor, ilk kez I. Dünya Savaşı'ndan bu yana askeri amaçlarla kullanılıyor. Sis perdesi oluşturma, aydınlatma veya hedef işaretleme gibi taktik rollerde kullanılırken, yanıcı özelliği nedeniyle doğrudan saldırı silahı olarak da kullanılabiliyor. 1980 tarihli Belirli Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi'nin 3. Protokolü, beyaz fosforun sivil halka karşı kullanımını yasaklıyor. Ancak İsrail bu sözleşmeyi imzalamış olmasına rağmen, protokolü onaylamış değil; bu nedenle hukuki tartışmalar sürüyor.
Geçmişte İsrail, 2008-2009 Gazze Savaşı'nda da beyaz fosfor kullanmıştı. O dönem Uluslararası Kızılhaç Komitesi, kullanımın 'siviller üzerinde orantısız etki' yarattığını belirtmişti. Şimdi ise Lübnan'da Hizbullah ile sınır çatışmalarının yaşandığı bölgelerde benzer mühimmat tespit edildi. Uzmanlar, İsrail'in bu silahı sivil altyapıya zarar vermek ve Hizbullah'ın sığınaklarını temizlemek için kullandığını düşünüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Uluslararası Toplumun Tepkisi
Beyaz fosforun sivil bölgelerde kullanımı, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi ve çeşitli insan hakları örgütleri tarafından kınandı. Amnesty International ve Human Rights Watch, konuyla ilgili soruşturma başlatılması çağrısında bulundu. ABD ise şimdiye kadar resmi bir kınama yayınlamazken, Dışişleri Bakanlığı sözcüsü 'durumu yakından izlediklerini' açıkladı. Avrupa Birliği, tarafları uluslararası hukuka uymaya çağırdı. Bölgesel olarak, Lübnan hükümeti konuyu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne taşıyacağını duyurdu. Hizbullah ise yaptığı açıklamada, İsrail'in bu tür saldırılarının karşılıksız kalmayacağını belirterek gerilimi artırdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, bölgede sivillerin hedef alınmasına karşı duyarlı bir pozisyona sahip. Beyaz fosforun sivil bölgelerde kullanılması, Türkiye'nin İsrail'e yönelik eleştirilerini artırabilir. Özellikle Doğu Akdeniz'deki enerji işbirliği ve güvenlik dengeleri göz önüne alındığında, bu tür olaylar bölgesel gerginlikleri tırmandırabilir. Türkiye'nin hem insani yardım kuruluşları hem de diplomatik kanallarla Lübnan'daki sivillere destek vermesi beklenir. Ayrıca, İsrail'in silah kullanımındaki tartışmalı uygulamaları, Türkiye'nin savunma sanayiinde uluslararası standartlara uyum konusundaki hassasiyetini de gündeme getiriyor.
