İsrail hükümeti, işgal altındaki Batı Şeria'da 13 yeni Yahudi yerleşim birimi kurulmasına onay verdi. Karar, uluslararası toplumun geniş tepkisine yol açarken Filistinli yetkililer, planın Doğu Kudüs'ü çevreleyen bölgeleri daha da izole edeceği ve iki devletli çözümü fiilen imkânsız hale getireceği uyarısında bulundu. İsrail Savunma Bakanlığı'na bağlı Sivil Yönetim biriminin onayladığı planda, mevcut yerleşim birimlerinin genişletilmesi ve yeni yerleşim alanlarının oluşturulması öngörülüyor. Karar, İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim faaliyetlerini hızlandırdığı bir dönemde geldi.
Gelişmenin Arka Planı
İsrail hükümeti, 13 yeni yerleşim biriminin kurulmasını onaylayarak aslında yıllardır süren bir hedefe daha da yaklaşmış oldu. Bu adım, aşırı sağcı koalisyon hükümetinin yerleşimci gruplara verdiği desteğin bir yansıması olarak görülüyor. Karar kapsamında, Batı Şeria'nın çeşitli bölgelerinde toplam 5 bin 200 konut inşa edilecek. Bunların büyük kısmı, mevcut yerleşim birimlerine eklenirken bazıları ise tamamen yeni yerleşim alanları olacak.
Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın sözcüsü Nebil Ebu Rudeina, kararı kınayarak 'Bu, uluslararası hukukun ve Birleşmiş Milletler kararlarının açık bir ihlalidir. İsrail'in bu saldırgan politikası, bölgede barış ve istikrarı tehdit etmektedir' dedi. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi ise yaptığı açıklamada, 'Yerleşim faaliyetleri uluslararası hukuka aykırıdır ve iki devletli çözümün önündeki en büyük engellerden biridir' ifadelerini kullandı.
ABD yönetimi ise İsrail'in bu adımını 'endişe verici' olarak nitelendirmekle birlikte doğrudan bir yaptırım çağrısında bulunmadı. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Sözcüsü, 'Yerleşim faaliyetlerinin genişletilmesi, barış çabalarını baltalamaktadır. Bu konudaki tutumumuzu İsrailli yetkililere ilettik' dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İsrail'in bu kararı, sadece Filistin-İsrail çatışmasını değil aynı zamanda tüm Ortadoğu dengelerini etkileme potansiyeli taşıyor. Uluslararası toplum, yerleşim birimlerini uluslararası hukukun ihlali olarak görürken İsrail bu tür adımların kendi güvenlik çıkarları için gerekli olduğunu savunuyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2334 sayılı kararı, İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarında yerleşim faaliyeti yürütmesinin açıkça yasak olduğunu belirtiyor. Ancak İsrail, bu kararı tanımadığını ve Batı Şeria üzerinde tam egemenlik hakkı olduğunu iddia ediyor.
Son yıllarda İsrail, Trump yönetiminin ardından daha rahat bir uluslararası ortam buldu. Ancak Biden yönetimi, yerleşim faaliyetlerine karşı retorik düzeyde eleştiriler yöneltmekle birlikte somut adımlar atmaktan kaçınıyor. Bu durum, İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim hamlelerini daha da cesaretlendiriyor.
Arap Birliği ve İslam İşbirliği Teşkilatı da kararı kınarken Filistin yönetimi, uluslararası kurumları harekete geçmeye çağırdı. Ürdün ve Mısır gibi bölge ülkeleri, bu adımın barış sürecine darbe vurduğunu belirtti. Bölgedeki tansiyonun yükselmesi, yeni bir çatışma dalgasını tetikleyebileceği endişelerini de beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim faaliyetlerini uzun süredir uluslararası hukuka aykırı bularak kınamaktadır. Bu yeni karar, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği desteği artırmasına ve bölgede arabuluculuk rolünü güçlendirme çabalarına ivme kazandırabilir. Türkiye açısından bu gelişme, Doğu Akdeniz'de artan gerilimlerle birleşince, Ankara'nın İsrail ile olan ilişkilerinde yeni bir gerginlik dönemine işaret edebilir. Öte yandan, Türkiye'nin Filistinli gruplarla kurduğu diyalog ve insani yardımlar, bu tür adımlarla daha da önem kazanmaktadır. Bölgesel istikrarın sağlanması Türkiye'nin çıkarları açısından kritik olduğundan, Ankara'nın uluslararası platformlarda İsrail üzerinde baskı kurma çabalarını sürdürmesi beklenmektedir.
