İsrail güçleri, işgal altındaki Batı Şeria'da yüzlerce Filistinliye ait zeytin ağacını söktü. Olay, Ramallah yakınlarındaki Turmus Ayya köyünde meydana geldi. Filistinli yetkililer, sökülen ağaçların sayısının 300'ü aştığını belirtiyor. İsrail ordu sözcüsü ise ağaçların 'güvenlik bölgesinde' olduğu gerekçesiyle kaldırıldığını savundu. Ancak Filistinliler, bu eylemin yerleşimci şiddetinin bir parçası olduğunu ve topraklarından sürülme korkusu yaşadıklarını ifade ediyor.
Zeytin Ağaçları Filistin Ekonomisi İçin Neden Önemli?
Zeytin ağaçları, Filistin ekonomisinin temel taşlarından birini oluşturuyor. Filistin İstatistik Kurumu'na göre, zeytin üretimi tarım sektörünün %40'ını karşılıyor ve 100 binden fazla aile geçimini zeytincilikten sağlıyor. Batı Şeria'da yaklaşık 10 milyon zeytin ağacı bulunuyor ve bu ağaçların birçoğu yüzlerce yıllık. İsrail'in bu ağaçları sökmesi, sadece ekonomik değil aynı zamanda kültürel bir yıkım olarak da değerlendiriliyor. BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA) verilerine göre, 2023 yılında İsrail güçleri ve yerleşimciler tarafından 10 binden fazla zeytin ağacı söküldü veya hasar gördü. Bu yılki rakamlar da benzer bir eğilimi gösteriyor.
Turmus Ayya köyü muhtarı Salih eş-Şeyh, AA muhabirine yaptığı açıklamada, "İsrail güçleri sabahın erken saatlerinde köyün kuzeyindeki arazilere girdi. Buldozerlerle yüzlerce zeytin ağacını söktüler. Bu ağaçlar bizim geleceğimizdi. Şimdi ne yapacağımızı bilmiyoruz" dedi. Benzer bir olay geçtiğimiz ay Nablus yakınlarındaki Huwara köyünde de yaşanmıştı. Filistin yönetimi, konuyu Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne taşıyacağını duyurdu. Ancak İsrail'in bu tür eylemlerine karşı etkin bir uluslararası yaptırım uygulanmıyor.
Bölgesel Boyut ve Uluslararası Tepkiler
Olay, İsrail-Filistin çatışmasının en sıcak dönemlerinden birine denk geldi. Gazze'deki savaşın devam ettiği bir ortamda, Batı Şeria'da da şiddet olayları artış gösteriyor. Birleşmiş Milletler, İsrail'in yerleşimci şiddeti ve topraklara el koyma eylemlerini kınayan bir dizi açıklama yaptı. AB Dış İlişkiler Sözcüsü Peter Stano, "İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim faaliyetleri uluslararası hukuka aykırıdır. Zeytin ağaçlarının sökülmesi, Filistin halkının yaşam koşullarını daha da kötüleştirmektedir" ifadelerini kullandı. ABD yönetimi ise geleneksel olarak İsrail'i eleştiren ancak somut adım atmayan bir pozisyon sergiliyor.
İsrail'deki aşırı sağcı hükümet yetkilileri ise bu tür eylemleri dolaylı olarak destekliyor. Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, geçtiğimiz hafta yaptığı konuşmada "Batı Şeria bizimdir. Filistinlilere ait hiçbir toprak yoktur" dedi. Bu söylemler, Birleşmiş Milletler tarafından 'etnik temizlik' olarak nitelendirilebilecek politikaların parçası olarak görülüyor. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) de İsrail'i 'apartheid' suçuyla suçluyor. Uzmanlar, eğer uluslararası toplum harekete geçmezse, Batı Şeria'daki Filistin varlığının giderek daha fazla tehdit altına gireceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasını geleneksel olarak destekleyen bir ülke olarak öne çıkıyor. Batı Şeria'daki zeytin ağaçlarının sökülmesi, Ankara'nın sert tepkisine yol açtı. Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "İsrail'in bu tür eylemleri uluslararası hukukun açık ihlalidir ve Filistin halkının temel haklarına saygısızlıktır" denildi. Türkiye, Filistin ile ekonomik ve kültürel bağlarını güçlendirmeye çalışırken, bu tür olaylar bölgesel istikrarı da tehdit ediyor. Ayrıca, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki enerji ve güvenlik politikaları, Filistin meselesindeki gelişmelere duyarlı. İsrail'in yayılmacı politikaları, bölgede kalıcı bir barışın önündeki en büyük engel olarak görülüyor. Türkiye, uluslararası platformlarda Filistin'in yanında yer almaya devam edecek gibi görünüyor.
