İsrail’in aşırı sağcı koalisyon hükümeti, uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilen Batı Şeria’daki Yahudi yerleşimlerinin genişletilmesi için yeni bir fon paketini onaylamaya hazırlanıyor. Ortadoğu merkezli Middle East Eye’ın haberine göre, söz konusu kaynak, işgal altındaki Filistin topraklarında yerleşim faaliyetlerini artırmak ve mevcut yerleşimcilere yönelik altyapı projelerini finanse etmek için kullanılacak. İsrail maliye bakanlığı tarafından hazırlanan bütçe planının önümüzdeki günlerde Kabine’ye sunulması bekleniyor. Bu adım, uluslararası toplumun geniş tepkisine yol açarken, Filistin yönetimi ve birçok insan hakları örgütü tarafından sert bir dille kınandı.
Yerleşim politikasının arka planı
İsrail’in 1967’den bu yana işgal altında tuttuğu Batı Şeria’da bugün 500 binden fazla Yahudi yerleşimci yaşıyor. Uluslararası Adalet Divanı ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, bu yerleşimlerin açıkça uluslararası hukuku ihlal ettiğini belirtiyor. Buna rağmen, Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağ koalisyon hükümeti, yerleşimleri genişletmeyi sürdürüyor. Özellikle Maliye Bakanı Bezalel Smotrich gibi aşırı sağcı isimler, Batı Şeria’nın ilhakını savunan bir çizgide hareket ediyor. Yeni fon paketi, Smotrich’in bütçe üzerindeki gücünü gösteriyor.
Plan kapsamında, yerleşim yollarının iyileştirilmesi, yeni konut birimlerinin inşası ve bölgedeki güvenlik önlemlerinin artırılması için yaklaşık 150 milyon şekel (yaklaşık 40 milyon ABD doları) ayrılması öngörülüyor. Bu kaynak, daha önce Filistinlilere ait tarım arazilerine el konulmasıyla genişletilen yerleşimlerin lojistik altyapısını güçlendirmeyi hedefliyor. İnsan hakları örgütleri, bu tür fonlamaların, Filistinlilerin topraklarına el konulmasını ve iki devletli çözüm ihtimalini ortadan kaldırdığını vurguluyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İsrail’in bu hamlesi, ABD başta olmak üzere Batılı ülkeler tarafından da yakından takip ediliyor. Biden yönetimi, yerleşimleri resmen kınamakla birlikte, Netanyahu hükümetine doğrudan yaptırım uygulamaktan kaçınıyor. Avrupa Birliği ise daha net bir tavır sergileyerek, İsrail’in yerleşim genişletme politikalarını kınıyor ve bu adımların barış sürecini imkansız hale getirdiğini belirtiyor. Bölge ülkelerinden Ürdün ve Suudi Arabistan da tepki gösterirken, İran ise bu durumu İsrail’in “soykırım politikasının” bir parçası olarak nitelendiriyor.
Yerleşimlerin genişletilmesi, özellikle Ramazan ayına denk gelen bu dönemde tansiyonu artırıyor. Geçtiğimiz haftalarda Batı Şeria’da Filistinli gençler ile İsrail güçleri arasında çatışmalar yaşanmıştı. Uzmanlar, yeni fon onayının bölgede şiddet olaylarını tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca bu adım, İsrail’in uluslararası alanda giderek artan bir yalnızlaşmaya sürüklenmesine neden oluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği tarihsel destek ve Doğu Kudüs’ün statüsü konusundaki hassasiyeti nedeniyle İsrail’in yerleşim genişletme politikalarını yakından izlemektedir. Ankara, İsrail’in bu adımını BM ve İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde kınamış, iki devletli çözümün altını çizmiştir. Türkiye’nin bölgedeki insani yardım faaliyetleri ve Filistin yönetimiyle ilişkileri göz önüne alındığında, bu tür gelişmeler Türk dış politikasının Filistin merkezli söylemini güçlendirmektedir. Ekonomik olarak ise, bölgedeki istikrarsızlık Doğu Akdeniz’deki enerji projelerini ve ticaret yollarını etkileyebileceği için Türkiye’nin güvenlik çıkarlarını da ilgilendirmektedir.
