İsrail ordusu ve Yahudi yerleşimciler, işgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilere yönelik baskın ve saldırıları sert bir şekilde artırdı. Son 24 saat içinde, İsrail güçleri en az 15 Filistinliyi gözaltına alırken, silahlı yerleşimciler birçok Filistin köyüne saldırarak ev ve araçlara zarar verdi. Çatışmalar özellikle Nablus, Cenin ve El-Halil kentlerinde yoğunlaştı. Filistin Sağlık Bakanlığı, saldırılarda 3 Filistinlinin yaralandığını duyurdu. İsrail ordusu, operasyonların "terörle mücadele" kapsamında olduğunu savunurken, Filistin yönetimi bu eylemleri "savaş suçu" olarak nitelendirdi.
Gelişmenin Arka Planı
İsrail'in Batı Şeria'daki baskınları, 7 Ekim 2023'te başlayan Gazze savaşının ardından daha da yoğunlaştı. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 7 Ekim'den bu yana Batı Şeria'da 500'den fazla Filistinli İsrail güçleri ve yerleşimciler tarafından öldürüldü. İsrail, operasyonların Hamas ve diğer militan grupların hücrelerini dağıtmak için olduğunu iddia ediyor. Ancak insan hakları örgütleri, bu operasyonların toplu cezalandırma ve yerleşimlerin genişletilmesi için bir bahane olduğunu belirtiyor. Batı Şeria'da bugüne kadar 700 binden fazla Yahudi yerleşimci, uluslararası hukuka aykırı olarak inşa edilen yerleşimlerde yaşıyor. Son haftalarda yerleşimci şiddeti de önemli ölçüde arttı. Filistinliler, İsrail ordusunun koruması altındaki yerleşimcilerin evlerini basması, zeytin ağaçlarını kesmesi ve hayvanlarını çalması gibi eylemlerle karşı karşıya kalıyor. İsrail insan hakları örgütü B'Tselem, durumu "apartheid rejimi" olarak tanımlarken, Uluslararası Ceza Mahkemesi konuyla ilgili soruşturma yürütüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Batı Şeria'daki bu şiddet dalgası, bölgesel ve küresel aktörlerin tepkisini çekiyor. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, İsrail'in yerleşimci şiddetini kınarken, somut adım atmadığı için eleştiriliyor. Avrupa Birliği, bazı aşırılıkçı yerleşimcilere yaptırım uygulama kararı aldı ancak bu kararın etkisi sınırlı kaldı. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi, Batı Şeria'da bağımsız bir soruşturma çağrısı yaptı. İsrail'in komşusu Ürdün ve Mısır, durumun bölgesel istikrarı tehdit ettiğini belirterek uluslararası topluma müdahale çağrısında bulundu. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi bazı Arap ülkeleri, İsrail ile normalleşme sürecini askıya aldı. Iran ise durumu "İsrail'in soykırım politikası" olarak nitelendiriyor. Bölgede artan gerilim, Ürdün Vadisi'nde de çatışma riskini beraberinde getiriyor. Arap Ligi, acil toplantı kararı alırken, Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas, "Halkımız yalnız bırakılmamalı" diyerek uluslararası koruma talep etti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Batı Şeria'daki şiddet olayları, Türkiye'nin bölge politikasını doğrudan etkiliyor. Ankara, Filistin davasına verdiği geleneksel destek doğrultusunda, İsrail'in bu eylemlerini sert dille kınarken, diplomatik girişimlerini yoğunlaştırdı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail'in Batı Şeria'daki operasyonlarını "işgal ve terör" olarak nitelendirdi. Türkiye, Filistin Yönetimi ile ilişkilerini güçlendirirken, aynı zamanda Hamas ile de bağlarını sürdürüyor. Bu durum, Türkiye'nin hem Batı ile hem de İsrail ile ilişkilerinde zaman zaman gerilime yol açıyor. Enerji ve ticaret bağlamında, Doğu Akdeniz'deki dengeler de bu gelişmeden etkilenebilir. Türkiye, bölgede istikrarın sağlanması için iki devletli çözümü savunurken, uluslararası platformlarda Filistin'in tanınması için lobi faaliyetlerini sürdürüyor.
