İsrail ordusu, 27 Kasım 2023'te yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasının ardından Güney Lübnan'da bir kez daha hava saldırısı ve topçu atışı gerçekleştirdi. Lübnan resmi haber ajansı NNA'nın bildirdiğine göre, İsrail savaş uçakları pazar günü (2 Aralık) Kfartebnit ile Nabatiye kasabaları arasındaki Al-Harık mahallesini hedef aldı. Aynı bölgede topçu mermileri de düştü. Saldırılarda can kaybı yaşanmadığı bildirilirken, ateşkesin başlangıcından bu yana yaşanan en ciddi ihlal olarak kayıtlara geçti. Olay, İsrail-Lübnan sınırındaki gerginliğin yeniden tırmanmasına yol açtı.
Ateşkes süreci ve ihlaller
İsrail ile Hizbullah arasında varılan ateşkes anlaşması, 27 Kasım'da ABD ve Fransa'nın arabuluculuğunda imzalanmıştı. Anlaşma kapsamında İsrail'in Güney Lübnan'daki kara birliklerini geri çekmesi ve Hizbullah'ın Litani Nehri'nin kuzeyine çekilmesi öngörülüyordu. Ancak ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana iki taraf da karşılıklı ihlal iddialarında bulunuyor.
Lübnanlı yetkililer, İsrail'in şimdiye kadar 10'dan fazla ihlal yaptığını belirtiyor. İsrail ise Hizbullah'ın anlaşmaya uymadığını ve güneydeki varlığını sürdürdüğünü ileri sürüyor. Son saldırının, Hizbullah'a bağlı bir birliğin sınıra yakın bir bölgede hareket ettiği iddiası üzerine düzenlendiği bildirildi. Ancak Hizbullah bu iddiayı yalanladı ve İsrail'e karşı misilleme yetkisini saklı tuttuğunu açıkladı.
Güney Lübnan'da yaşayan on binlerce sivil, ateşkesin ardından evlerine dönmeye başlamıştı. Son saldırı bölge halkı arasında paniğe yol açarken, birçok aile yeniden göç etmeyi değerlendiriyor. Lübnan Sağlık Bakanlığı, saldırılarda yaralanan olmadığını ancak psikolojik travmanın derin olduğunu belirtti.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu ihlal, sadece İsrail-Lübnan sınırını değil, tüm Ortadoğu'yu etkileme potansiyeli taşıyor. Ateşkesin başarısız olması durumunda, İsrail ile Hizbullah arasında tam kapsamlı bir savaşın çıkabileceğinden endişe ediliyor. Hizbullah'ın İran'dan aldığı destek ve geniş füze cephaneliği, çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşme riskini artırıyor.
ABD ve Fransa, ateşkes anlaşmasının garantörleri olarak iki tarafa da itidal çağrısı yaptı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, ihlallerin derhal durdurulması ve anlaşmanın uygulanması için mekanizmaların güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Gücü (UNIFIL) ise durumu yakından izlediğini ve taraflarla temas halinde olduğunu duyurdu.
İsrail'in bu adımı, Gazze'deki savaşın ardından bölgede tırmanma eğilimindeki gerilimi daha da artırıyor. Lübnan Başbakanı Necib Mikati, uluslararası toplumu İsrail'e baskı yapmaya çağırdı. İran destekli Hizbullah'ın saldırıya anında yanıt vermemesi, ateşkesi koruma çabası olarak yorumlansa da, örgütün tepkisiz kalması hakkında farklı spekülasyonlar yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'in ateşkesi ihlal etmesi, Doğu Akdeniz'deki istikrarı tehdit eden bir gelişmedir. Türkiye, bölgede diplomatik girişimleriyle barışı desteklerken, bu tür ihlaller Ankara'nın arabuluculuk çabalarını zora sokabilir. İsrail-Lübnan sınırında yaşanacak bir tırmanma, Doğu Akdeniz'de Türkiye'nin enerji güvenliği ve deniz yetki alanları bağlamında yeni riskler yaratabilir. Ayrıca, bölgedeki Hizbullah varlığı, Türkiye'nin Suriye politikasını ve sınır güvenliğini dolaylı olarak etkileme potansiyeline sahiptir. Türkiye, garantör ülkelerle koordinasyon halinde ateşkesin sürdürülmesi için diplomasiyi merkeze alan bir duruş sergilemektedir.
