İsrail'de 1 Kasım'da yapılacak erken genel seçimler öncesinde Arap siyasetinden sarsıcı bir hamle geldi. Filistinli siyasetçi Sami Abu Shehadeh, seçim yarışından çekildiğini duyurdu. Balad Partisi lideri olan Abu Shehadeh, kararını "Arap toplumunun temsilinde yeni bir strateji ihtiyacı" gerekçesine dayandırdı. Bu çekilme, İsrail'deki Arap partilerinin ortak liste oluşturma çabalarını sekteye uğratırken, seçim sonrası koalisyon hesaplarını da etkileyecek.
Arap Siyasetinde Bölünme Derinleşiyor
Abu Shehadeh'in çekilme kararı, İsrail'deki Arap partileri arasında aylardır süren birleşme görüşmelerinin başarısızlığa uğramasının ardından geldi. Balad, Birleşik Arap Listesi (Ra'am) ve Hadash-Ta'al partileri, ortak bir çatı altında seçime girme konusunda anlaşmazlık yaşamıştı. Özellikle Ra'am'ın geçmişte koalisyon hükümetine katılma kararı, Arap siyasetinde derin bir yarık açmış durumda. Abu Shehadeh, bu tür işbirliklerini "Arap toplumunun çıkarlarına ihanet" olarak nitelendiriyor.
Balad Partisi, 2019 seçimlerinde Birleşik Arap Listesi çatısı altında 15 sandalye kazanmıştı. Ancak 2021'de Ra'am'ın ayrılarak koalisyona girmesiyle bu birlik dağıldı. Abu Shehadeh, o günden bu yana İsrail siyasetinde Arap temsilinin bağımsız bir blok olarak güçlenmesi gerektiğini savunuyordu.
Seçim Sonrası Koalisyon Hesapları
İsrail'de 1 Kasım seçimleri, Naftali Bennett liderliğindeki koalisyonun dağılmasının ardından geldi. Yair Lapid'in geçici başbakanlığı döneminde alınan erken seçim kararı, ülkeyi beşinci kez sandığa götürüyor. Anketler, Binyamin Netanyahu'nun Likud Partisi'nin birinci çıkacağını ancak hükümet kurmak için yeterli çoğunluğa ulaşamayabileceğini gösteriyor. Arap partilerinin alacağı sandalye sayısı, dengeyi belirleyebilir. Abu Shehadeh'in çekilmesi, bu dengeyi Netanyahu lehine bozabilir.
İsrail'de Arap nüfus, toplam seçmenin yaklaşık %20'sini oluşturuyor. Ancak Arap partileri, tarihsel olarak ana akım siyasette dışlanmış hissediyor. 2021'de Ra'am'ın koalisyona girmesi, Arap siyaseti için bir dönüm noktasıydı; ancak bu adım, diğer Arap partileri tarafından eleştirilmişti. Abu Shehadeh, bu çizgiyi sürdürmeyi reddediyor ve "bağımsız bir Arap blokunun" İsrail soluna yaslanmadan hareket etmesi gerektiğini savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
İsrail'deki siyasi kriz, sadece ülke içi dinamiklerle sınırlı değil. ABD yönetimi, İsrail'de istikrarlı bir hükümetin kurulmasını Filistin meselesi ve İran nükleer anlaşması gibi kritik dosyalar için elzem görüyor. Arap partilerinin temsiliyeti, İsrail'in demokratik görünümü açısından da önem taşıyor. Abu Shehadeh'in çekilmesi, İsrail'de Arap siyasetinin daha da parçalanmasına yol açarsa, bu durum Filistin meselesinin uluslararası platformlarda daha da zayıf temsil edilmesine neden olabilir.
Öte yandan, Arap dünyası da bu gelişmeyi yakından izliyor. Son yıllarda bazı Arap ülkelerinin İsrail ile normalleşme adımları, Filistin meselesini arka plana itmiş durumda. Abu Shehadeh gibi isimlerin seçimden çekilmesi, Filistinliler arasında "temsil krizi" tartışmalarını alevlendirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'deki Arap partilerinin siyasi süreçlere katılımını yakından takip ediyor. Ankara, Filistin davasını destekleyen bir dış politika izliyor ve İsrail'deki Arap temsilcilerin güçlü olmasını, bölgesel dengeler açısından önemli görüyor. Abu Shehadeh'in çekilmesi, İsrail'de Arap siyasetinin zayıflamasına yol açarsa, bu durum Türkiye'nin Filistin meselesindeki diplomatik çabalarını da dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, İsrail'de istikrarsız bir hükümet yapısı, Doğu Akdeniz'deki enerji işbirliği ve ticaret hatları gibi konularda Türkiye'nin karşısına çıkabilecek belirsizlikleri artırabilir.
