İranlı iki kişi, İngiltere'nin Manchester kentindeki Yahudi topluluğunu hedef alan bir terör saldırısı planlamakla suçlandı. 35 yaşındaki Rahman Salehi ve Salam Ahmadyan, 20 Eylül'de, Yahudi takviminin en kutsal günü olan Yom Kippur arifesinde gözaltına alındı. İngiliz polisi, soruşturmanın terörle mücadele birimi tarafından yürütüldüğünü ve olayın ulusal güvenlik açısından ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirtti. Suçlamalar, İran'ın yurt dışındaki muhalifleri ve Yahudi hedefleri gözetlediği yönündeki uzun süredir devam eden iddiaları yeniden gündeme taşıdı.
Gelişmenin Arka Planı
İngiltere'de son yıllarda İran bağlantılı olduğu iddia edilen bir dizi terör planı ortaya çıkarıldı. 2022'de Londra'da İranlı bir gazeteciye yönelik suikast girişimi ve 2023'te bir İranlı muhalifin kaçırılması olayları, Tahran'ın Avrupa topraklarında artan faaliyetlerine işaret etmişti. Bu son olayda şüphelilerin, Manchester'daki sinagoglar ve Yahudi okulları hakkında keşif yaptıkları, saldırı için silah ve patlayıcı temin etmeye çalıştıkları öne sürülüyor. Polis, her iki şüphelinin de 24 Eylül'de mahkemeye çıkarıldığını ve tutuklu yargılanacaklarını duyurdu.
İngiliz yetkililer, İran'ın son dönemde Avrupa'daki diplomatik misyonlarını kullanarak istihbarat topladığı ve muhaliflere yönelik saldırılar düzenlediğini belirtiyor. İçişleri Bakanlığı, ülkedeki Yahudi topluluklarına yönelik tehdit seviyesini yükseltti. Manchester Yahudi Temsilciler Konseyi, olayın toplulukta büyük endişe yarattığını ancak güvenlik güçlerine güvendiklerini açıkladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran'ın nükleer programı ve bölgesel yayılmacılığı nedeniyle Batı ile ilişkileri zaten gergin. Bu olay, İngiltere ile İran arasındaki diplomatik gerilimi daha da artırabilir. İngiltere, İran Devrim Muhafızları'nı terör örgütü olarak tanımlamayı değerlendiriyor. ABD ve İsrail de İran'ın Avrupa'daki faaliyetlerini yakından izliyor. Uzmanlar, Tahran'ın nükleer müzakerelerde elini güçlendirmek için yurt dışı operasyonlara hız verdiğini belirtiyor. Olay, Avrupa'da antisemitizmin yükseldiği bir dönemde Yahudi topluluklarının güvenliği konusundaki endişeleri artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile karmaşık bir ilişki ağına sahip. Bir yandan enerji ve ticaret bağımlılığı, diğer yandan Suriye ve Irak'taki nüfuz mücadelesi. Bu olay, İran'ın Avrupa'daki terör faaliyetlerinin bir göstergesi olarak, Türkiye'nin İran ile yürüttüğü güvenlik diyaloğunda dikkate alması gereken bir gelişme. Türkiye, kendi topraklarında İran istihbaratının faaliyet gösterdiği iddialarıyla geçmişte karşılaştı. Ayrıca, Avrupa'da artan antisemitizm ve İran kaynaklı tehditler, Türkiye'nin bölgesel istikrar ve istihbarat paylaşımı açısından daha dikkatli olmasını gerektiriyor. Türk dış politikası, İran ile Batı arasındaki dengeyi korumaya çalışırken, bu tür olaylar Ankara'nın manevra alanını daraltabilir.
