İsrail'in önde gelen televizyon kanallarından Kanal 13, Tel Aviv ile Washington arasında, Gazze, Lübnan ve İran'daki çatışmaların sona erdirilmesi yönünde artan Amerikan baskısına rağmen görüş ayrılıklarının derinleştiğini bildirdi. Pazar günü yayınlanan haberde, ismi açıklanmayan siyasi kaynaklara dayandırılarak, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) komutanının bölgeye yaptığı son ziyaretin ardından iki ülke arasındaki gerilimin arttığı öne sürüldü.
ABD'nin üç cephede savaşın sona erdirilmesi baskısı
Habere göre, ABD yönetimi, özellikle Gazze'de devam eden çatışmaların sona erdirilmesi, Lübnan'da Hizbullah ile yaşanan gerilimin düşürülmesi ve İran'a yönelik olası bir askeri harekâtın önlenmesi için Tel Aviv'e yoğun diplomatik baskı uyguluyor. Washington, bölgesel bir savaşın çıkmasını istemediğini ve tansiyonun düşürülmesi gerektiğini defalarca dile getirmişti. Ancak İsrail hükümeti, özellikle İran'ın nükleer programı ve bölgedeki vekil güçleri konusunda daha sert bir tutum sergileme eğiliminde.
Kanal 13'ün haberinde, CENTCOM Komutanı Orgeneral Kurilla'nın geçtiğimiz günlerde İsrail'i ziyaret ettiği ve bu ziyaret sırasında İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) yetkilileriyle görüştüğü belirtildi. Görüşmelerde, İsrail'in İran'a yönelik olası saldırı planları ve Lübnan sınırındaki durum ele alındı. Amerikalı yetkililerin, İsrail'in İran'a saldırması durumunda bölgesel bir savaşın kaçınılmaz olacağı uyarısında bulunduğu öne sürüldü.
İsrail'in tutumu ve iç siyasi denklem
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, ulusal güvenlik kaygıları ve sağ koalisyon ortaklarının baskısı nedeniyle ABD'nin çağrılarına kulak vermekte isteksiz olduğu yorumları yapılıyor. Netanyahu, İran'ın nükleer silah edinmesini engellemek için askeri seçeneklerin masada olduğunu sık sık vurguluyor. Öte yandan, İsrail'de son dönemde yapılan anketler, Netanyahu hükümetinin savaş yönetimi ve rehinelerin durumu konusunda artan bir toplumsal eleştiriyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
İsrail basınında yer alan değerlendirmelere göre, ABD ile yaşanan bu görüş ayrılıkları, iki ülke arasındaki ilişkilerin son yılların en gergin dönemlerinden birini yaşadığına işaret ediyor. Özellikle Biden yönetiminin İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarına yönelik eleştirileri ve sivil kayıpların azaltılması yönündeki talepleri, Tel Aviv'de rahatsızlık yaratıyor. Buna ek olarak, ABD'nin Suudi Arabistan ile normalleşme anlaşması için İsrail'den tavizler istemesi de ilişkilerdeki pürüzler arasında.
Bölgesel ve küresel etkiler
Bu gerilim, yalnızca ikili ilişkileri etkilemekle kalmıyor, aynı zamanda bölgesel istikrarı da tehdit ediyor. Uzmanlar, İsrail ile İran arasında olası bir doğrudan çatışmanın, Lübnan ve Suriye'deki vekil güçler aracılığıyla geniş bir bölgesel savaşa dönüşebileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, Körfez ülkeleri ve diğer Arap devletleri, bu belirsizlik ortamında kendi güvenlik endişelerini yönetmeye çalışıyor.
ABD'nin Orta Doğu'da angajmanının azaldığı bir dönemde, bu tür anlaşmazlıkların ortaya çıkması, bölgedeki güç dengelerini de yeniden şekillendiriyor. Rusya ve Çin'in bölgedeki artan nüfuzu, Washington'u zor bir denklemle karşı karşıya bırakıyor. Amerikan yönetimi, müttefiki İsrail'i kontrol altında tutmaya çalışırken, diğer yandan bölgesel ittifaklarını güçlendirmek istiyor.
İsrail-ABD anlaşmazlığının geleceği
Önümüzdeki haftalarda, ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan'ın bölgeye ziyaretler yapması bekleniyor. Bu ziyaretlerin, iki ülke arasındaki farklılıkları gidermeye yönelik son diplomatik çabalar olacağı belirtiliyor. Ancak kaynaklar, taraflar arasındaki temel görüş ayrılıklarının devam ettiğini ve kısa vadede tam bir mutabakat sağlanmasının zor olduğunu ifade ediyor.
İsrail'in güvenlik kabinesi, yakın zamanda İran ve Lübnan konularında önemli kararlar alabilir. Bu kararların, ABD ile ilişkilerde yeni bir krize yol açması ihtimali de bulunuyor. Özellikle İsrail'in, İran'ın nükleer tesislerine yönelik bir saldırı düzenlemesi durumunda, ABD ile ilişkilerin geri dönülemez bir noktaya gelebileceği yorumları yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin güvenliğini doğrudan etkileyebilecek bir potansiyele sahiptir. Bölgesel bir savaş, Türkiye'nin sınır komşusu olan Irak ve Suriye'yi de içine çekerek, Türkiye'yi mülteci akını, terör tehdidi ve ekonomik istikrarsızlık gibi risklerle karşı karşıya bırakabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Katar ve Azerbaycan ile yakın ilişkileri göz önüne alındığında, bölgedeki istikrar Ankara'nın enerji güvenliği ve dış ticaret açısından da hayati önem taşımaktadır. Türkiye, diplomatik çözüm çabalarını destekleyerek ve bölgesel istikrarın korunması için aktif bir rol üstlenerek bu krizden olumsuz etkilenmemeye çalışabilir. Ancak İsrail-İran olası çatışması, Türkiye'yi doğrudan bir taraf haline getirmese de, dolaylı etkileri kaçınılmaz olacaktır.
