Avrupa'nın en güney ülkelerinden biri olan İspanya, yaz aylarında artan sıcak hava dalgalarıyla mücadele etmek için kapsamlı bir çalışma hayatı düzenlemesine gitti. Ülkede, özellikle 2024 yılında yaşanan yıkıcı sellerin ardından işçi sağlığını korumaya yönelik yeni yasal düzenlemeler hayata geçirildi. Bu düzenlemeler arasında çalışma saatlerinin sıcak saatlerde kısaltılması ve belirli koşullar altında “iklim izni” verilmesi yer alıyor.
Sıcak Hava Dalgasıyla Mücadelede İşçi Odaklı Önlemler
İspanya İşçi Sendikaları Birliği (CCOO) ve diğer işçi örgütlerinin uzun süredir talep ettiği önlemler, hükümet tarafından hazırlanan “Sıcak Hava Dalgası Eylem Planı” kapsamında resmiyet kazandı. Buna göre, aşırı sıcak uyarısı yapıldığında inşaat, tarım, temizlik gibi açık havada veya ısıya maruz kalınan işlerde çalışma saatleri yeniden düzenlenecek. İşverenler, öğle saatlerinde (12:00-16:00 arası) çalışmayı durdurmak veya vardiya sistemine geçmekle yükümlü.
Bunun yanında, “iklim izni” olarak adlandırılan yeni bir hak getirildi. Bu izin, sıcak hava dalgası nedeniyle işe gidemeyen veya çalışma ortamı sağlık açısından riskli hale gelen işçilere tanınıyor. İzin süresince işçilere ücret ödenmesi zorunlu olacak. Uzmanlar, bu düzenlemenin iş kazalarını ve sağlık sorunlarını azaltmasını bekliyor.
Avrupa'da İlk ve Örnek Olacak Uygulama
İspanya’nın aldığı bu önlemler, Avrupa Birliği genelinde de ilgiyle takip ediliyor. Avrupa İşçi Sağlığı ve Güvenliği Ajansı (EU-OSHA) verilerine göre, iklim değişikliği nedeniyle her yıl daha fazla sayıda işçi aşırı sıcaklara maruz kalıyor. 2023 yılında Avrupa’da sıcak hava dalgalarına bağlı iş kazalarında yüzde 30 artış kaydedildi. İspanya’nın uygulaması, Portekiz, İtalya ve Yunanistan gibi benzer iklime sahip ülkeler için örnek teşkil edebilir.
Ancak işveren kesimi, düzenlemenin maliyetlerini artıracağı gerekçesiyle eleştiriyor. İspanya İşverenler Konfederasyonu (CEOE), özellikle küçük işletmelerin bu yeni kurallara uyum sağlamakta zorlanacağını belirtiyor. Hükümet ise uyum için geçiş süreci ve mali destek paketleri hazırlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye de yaz aylarında özellikle tarım ve inşaat sektörlerinde benzer sıcak hava koşullarıyla karşı karşıya kalıyor. İspanya’nın uyguladığı “çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesi” ve “iklim izni” gibi modeller, Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği alanında değerlendirilebilir. 2023’te Türkiye’de aşırı sıcaklara bağlı iş kazaları ve ölümler raporlanmıştır. AB uyum sürecinde benzer düzenlemeler gündeme gelebilir. Ayrıca, Türkiye’nin iklim değişikliğiyle mücadele politikaları kapsamında işçi sağlığını önceleyen bu tür adımlar, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkı sağlayabilir. Bölgesel olarak, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu’daki ülkeler için örnek olabilecek bu uygulama, Türkiye’nin uluslararası iş birliklerinde referans gösterebileceği bir model sunmaktadır.
