İranlı siyasi figürler ve analistler, ABD ile mevcut gerilimin devam edeceğini ancak geniş çaplı bir savaşa dönüşmeyeceğini öngörüyor. Orta Doğu'daki dengeleri yakından ilgilendiren bu değerlendirme, Tahran'ın stratejik sabır politikası ve Washington'ın askeri müdahale isteksizliği ile şekilleniyor. İran basınında yer alan yorumlara göre, iki ülke arasındaki rekabet, diplomatik kanallar ve vekil güçler üzerinden sürecek.
Gelişmenin Arka Planı
İranlı siyasetçiler ve emekli diplomatlar, son haftalarda yaptıkları açıklamalarda ABD ile ilişkilerin kontrollü bir düşmanlık seviyesinde kalacağını ifade ediyor. Eski Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif'in yakın çevresinden kaynaklar, Washington'un İran'ın nükleer programı ve bölgesel nüfuzuna yönelik baskıyı artıracağını ancak doğrudan askeri çatışmadan kaçınacağını belirtiyor. Bu görüş, İran Devrim Muhafızları'na yakın analistler tarafından da paylaşılıyor. Onlara göre, ABD'nin Ortadoğu'daki angajmanı azalırken, İran'ın vekil güçler aracılığıyla etki alanını koruması muhtemel.
İran'ın resmi haber ajansı IRNA'ya göre, parlamentodaki bazı milletvekilleri, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları sürdüreceğini ancak bunun ekonomik bir savaştan öteye gitmeyeceğini savunuyor. Öte yandan, reformist kanattan isimler, Tahran'ın müzakere masasına dönmesi gerektiğini vurguluyor. Muhafazakarlar ise ABD'ye güvenilmemesi gerektiğini ve direniş politikasının devam etmesi gerektiğini dile getiriyor.
Bölgesel veya Küresel Boyut
İran-ABD çekişmesi, Ortadoğu'nun tamamını etkileyen bir dinamik. İsrail ve Suudi Arabistan, Washington'ın Tahran'a karşı sert tutumunu desteklerken, Katar ve Umman gibi ülkeler diyalog kanallarını açık tutmaya çalışıyor. Irak'taki İran yanlısı milislerin varlığı ve Yemen'deki Husilerin İran ile bağlantısı, bölgesel istikrarsızlığı artırıyor.
Küresel boyutta ise İran'ın Rusya ile artan askeri işbirliği ve Çin ile ekonomik ortaklığı, ABD'nin yaptırım politikalarının etkisini sınırlıyor. Enerji piyasalarında, İran'ın petrol ihracatındaki dalgalanmalar küresel fiyatları etkiliyor. Uzmanlar, ABD'nin İran'a yönelik politikasının, Çin ve Rusya ile rekabet bağlamında şekillendiğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-ABD çatışmasının sınırlı kalması, Türkiye için hem fırsat hem de risk barındırıyor. Türkiye, İran ile enerji ticareti ve sınır güvenliği konularında işbirliği yaparken, ABD ile de stratejik ortaklığını sürdürüyor. Irak ve Suriye'deki gelişmeler, İran'ın bölgesel varlığından doğrudan etkileniyor. Türkiye, PKK/YPG ile mücadelesinde İran'ın tutumunu yakından izlerken, Tahran'ın Suriye'deki varlığı da Ankara'nın askeri operasyonlarını etkiliyor. Ayrıca, İran'a yönelik yaptırımların Türk şirketlerini ve bankacılık sistemini dolaylı olarak etkilemesi mümkün. Türkiye, bu dengeli politikada, çatışmanın tırmanmamasını ve bölgesel istikrarın korunmasını tercih ediyor.
