İran'ın İsrail'e yönelik geniş çaplı balistik füze saldırısı sonrasında Suriye, güney hava sahasını derhal kapattı. Orta Doğu'da tansiyonun hızla yükseldiği bir dönemde alınan bu karar, bölgesel güvenlik dengelerini yeniden şekillendirebilecek bir adım olarak değerlendiriliyor. Suriye Savunma Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, hava sahasının kapatılmasının ülkenin egemenliğini koruma amaçlı olduğu ve bölgedeki istikrarsızlığa karşı bir önlem olarak alındığı belirtildi. Açıklamada ayrıca, bu hareketin dost ve müttefik ülkelerle koordinasyon içinde gerçekleştirildiği ifade edildi.
Gelişmenin arka planı
Suriye'nin hamlesi, İran'ın 1 Ekim gecesi İsrail'e yönelik 180'den fazla balistik füze fırlatmasının hemen ardından gerçekleşti. İran Devrim Muhafızları Ordusu, saldırının Hamas lideri İsmail Haniye, Hizbullah komutanı Fuad Şükr ve Devrim Muhafızları generallerinden Abbas Nilforushan'ın öldürülmesine misilleme olduğunu duyurdu. İsrail ordusu, füzelerin çoğunun hava savunma sistemleri tarafından imha edildiğini, ancak bazılarının isabet ettiğini açıkladı. Saldırıda ölen olmadığı belirtilirken, bazı noktalarda maddi hasar meydana geldiği bildirildi. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Amerikan savaş gemilerinin İsrail'i korumak için devreye girdiğini ve birçok füzeyi düşürdüğünü duyurdu.
Suriye'nin hava sahasını kapatması, aslında Batılı ve Arap komşuları tarafından uzun süredir kaygıyla izlenen bir dizi önlemin parçası. Beşşar Esad rejimi, İran'ın bölgedeki en önemli müttefiki olarak, İsrail'in Suriye topraklarına düzenlediği hava saldırılarında İran varlığını hedef almasına karşılık olarak savunma tedbirlerini artırmıştı. Son yıllarda Suriye, özellikle Golan Tepeleri yakınlarındaki askeri tesislerini güçlendirmiş ve İran destekli milis güçlerini bu bölgelere konuşlandırmıştı.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, Orta Doğu'da zaten kırılgan olan barış ve istikrara yeni bir darbe vurma potansiyeli taşıyor. İran destekli grupların Lübnan'dan Yemen'e, Irak'tan Suriye'ye geniş bir yelpazede faaliyet gösterdiği düşünüldüğünde, Suriye'nin hava sahasını kapatması sadece taktiksel bir hamle değil, aynı zamanda İran'ın bölgesel nüfuz mücadelesinin bir yansıması olarak da okunabilir. İsrail ise, İran'ın doğrudan saldırısına yanıt olarak Suriye topraklarına hava operasyonları düzenleyebilir. Öte yandan, ABD Başkanı Biden, İsrail'e tam destek mesajı verirken, bölgedeki ABD askeri varlığını güçlendireceklerini açıkladı. Rusya ise Suriye'deki askeri üslerinin durumunu yakından izliyor.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, tırmanan gerilim üzerine acil toplantı kararı aldı. Analistler, İran'ın doğrudan İsrail'e yönelik bu büyük saldırısının, iki ülke arasındaki gölge savaşın sıcak çatışmaya dönüşme riskini taşıdığını vurguluyor. Orta Doğu'da yeni bir cephenin açılabileceği endişesi, uluslararası piyasalarda petrol fiyatlarının yükselmesine neden oldu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran-İsrail geriliminde her iki tarafla da ilişkilerini dengelemek zorunda. Suriye'nin hava sahasını kapatması, Türkiye'nin kuzey Suriye'deki askeri varlığı ve İdlib'deki gözlem noktaları için yeni riskler yaratabilir. Ankara, İran ile ekonomik ve enerji ilişkilerini sürdürürken, İsrail'le de savunma sanayii ve istihbarat alanında iş birliği yapıyor. Türkiye, bir taraftan bölgesel istikrarsızlığın sınırlarına sıçramasını engellemek, diğer taraftan da uluslararası toplumdaki konumunu korumak için diplomatik girişimlerini yoğunlaştırabilir.
