İran'ın desteklediği Husi milislerinin Yemen'deki beklenmedik ilerleyişi, Ortadoğu'daki savaşların seyrini değiştirdi. Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyona karşı yıllardır direnen Husiler, son dönemde kuzey Yemen'de geniş topraklar ele geçirerek başkent Sana'a'nın kontrolünü sağlamlaştırdı ve Marib gibi stratejik bölgelere yöneldi. Bu gelişme, İran'ın bölgedeki ikinci cephesini oluşturuyor.
Gelişmenin Arka Planı
Yemen'de 2014'ten bu yana süren iç savaş, Husiler ile Suudi destekli hükümet güçleri arasında bir vekalet savaşına dönüştü. İran, Husilere silah, finansman ve eğitim desteği sağlayarak bölgedeki etkisini artırdı. Husilerin son aylardaki askeri başarıları, Suudi Arabistan'ın Yemen politikasını sorgulamasına yol açtı. Özellikle Marib ilinde yoğunlaşan çatışmalar, Yemen'in kuzeyindeki dengeyi değiştirdi. Husiler, balistik füze ve insansız hava araçlarıyla Suudi Arabistan ve BAE'yi hedef alarak bölgesel güvenliği tehdit ediyor.
ABD yönetimi, Husilere yönelik yaptırımları sürdürürken, İran ile Husiler arasındaki bağlantıyı da yakından izliyor. Birleşmiş Milletler, Yemen'de insani krizin derinleştiğini ve milyonlarca insanın yardıma muhtaç olduğunu belirtiyor. Husilerin ilerleyişi, Yemen'deki savaşın sadece yerel değil, bölgesel bir boyut kazandığını gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Husilerin yükselişi, İran'ın Ortadoğu'daki stratejik derinliğini artırıyor. İran, Lübnan Hizbullah'ı, Suriye'deki rejim güçleri ve Irak'taki Şii milisler aracılığıyla zaten geniş bir etki alanına sahipti. Yemen'deki Husiler, bu zincirin güneydeki halkası olarak İran'a Kızıldeniz ve Bab-el Mendeb Boğazı'nda stratejik bir avantaj sağlıyor. Bu durum, küresel deniz ticaret yollarının güvenliğini tehdit ediyor ve enerji arzını riske atıyor.
Suudi Arabistan ve BAE, Husilerin artan saldırılarına karşı savunma sistemlerini güçlendirmeye çalışsa da, tam bir başarı sağlayamıyor. ABD'nin bölgeden asker çekme eğilimi, Suudi Arabistan'ı yalnız bırakıyor ve Riyad'ı İran ile diyalog arayışına itiyor. Nisan 2023'te Çin'ın arabuluculuğuyla Suudi Arabistan ile İran arasında varılan anlaşma, bölgesel gerilimi düşürme potansiyeli taşısa da, Yemen'deki durum belirsizliğini koruyor.
Husilerin Kızıldeniz'deki saldırıları, uluslararası deniz ticaretini olumsuz etkiliyor. Birçok gemi rotasını değiştirmek zorunda kalıyor ve sigorta maliyetleri artıyor. Bu durum, küresel ekonomi üzerinde baskı oluşturuyor. Ayrıca Husilerin İsrail'e yönelik tehditleri, Gazze savaşının bölgesel yayılma riskini artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Yemen'deki gelişmeleri yakından takip ediyor. Husilerin ilerleyişi, Türkiye'nin bölgesel güvenlik ve enerji arz güvenliği açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Kızıldeniz'deki istikrarsızlık, Türkiye'nin deniz ticaret yollarını ve enerji ithalatını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca İran'ın bölgedeki artan etkisi, Türkiye'nin İran ile olan rekabetini ve işbirliğini yeniden şekillendirebilir. Türkiye, Suudi Arabistan ve BAE ile ilişkilerini dengeleyerek, Yemen'de siyasi çözüm için diplomatik çabaları desteklemeli.
