İran destekli güçlerin geçtiğimiz günlerde bir ticari gemiye düzenlediği saldırı, küresel deniz taşımacılığı sigorta piyasasında dalgalanmaya neden oldu. Savaş riski primlerinin son haftalarda belirgin şekilde gerilemesinin ardından gelen bu saldırı, piyasanın yeniden yüksek primlere dönebileceği endişesini doğurdu. Uzmanlar, saldırının özellikle Körfez ve Kızıldeniz rotalarında faaliyet gösteren gemiler için sigorta maliyetlerini artırabileceğini belirtiyor. Olay, jeopolitik gerilimlerin deniz ticaretine doğrudan yansıdığı bir dönemde yaşanıyor.
Gelişmenin arka planı
Son aylarda, Orta Doğu'daki gerginliklerin azalması ve diplomatik çabaların meyve vermesiyle savaş riski primleri önemli ölçüde düşmüştü. Örneğin, Körfez bölgesi için geçerli olan ek savaş riski primleri, geçen yılın zirve seviyelerinden yüzde 40'tan fazla gerileyerek gemilerin navlun değerinin yüzde 0,1'i seviyesine inmişti. Ancak İran'ın bu son saldırısı, söz konusu düşüş trendini tersine çevirme potansiyeli taşıyor. Sigorta şirketleri, bölgedeki riski yeniden değerlendirmeye başladı ve bazıları primlerde yüzde 25'e varan artış sinyali verdi.
Saldırının detayları henüz netlik kazanmamış olsa da, ilk bulgular hedef alınan geminin İsrail bağlantılı olduğunu gösteriyor. İran, daha önce de benzer saldırılarla uluslararası deniz ticaretini hedef almış ve bu durum küresel tedarik zincirlerinde aksamalara yol açmıştı. Bu tür eylemler, yalnızca sigorta maliyetlerini artırmakla kalmıyor, aynı zamanda gemilerin rotalarını değiştirmesine ve nakliye sürelerinin uzamasına neden oluyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İran'ın bu saldırısı, sadece deniz sigortası piyasasını değil, aynı zamanda bölgesel enerji ticaretini ve küresel enerji fiyatlarını da etkileyebilir. Körfez'den geçen petrol tankerlerinin sigorta primlerindeki artış, petrol fiyatlarına yukarı yönlü baskı yapabilir. Şu anda Brent petrol varil başına 85 doların üzerinde seyrediyor ve analistler, saldırının fiyatları 90 doların üzerine taşıyabileceğini öngörüyor. Ayrıca, Husi militanlarının Kızıldeniz'deki saldırılarıyla birleşince, Süveyş Kanalı'nı kullanan gemiler için risk daha da artıyor.
Küresel ölçekte, deniz taşımacılığı sigorta piyasası, art arda gelen jeopolitik krizler nedeniyle zaten sıkışık durumda. Ukrayna-Rusya savaşı, Kızıldeniz krizi ve şimdi de İran'ın saldırıları, sigorta şirketlerini teminat verme konusunda daha temkinli davranmaya itiyor. Bu durum, uluslararası ticaretin maliyetini artırırken, tedarik zinciri darboğazlarının yeniden ortaya çıkmasına da yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, deniz taşımacılığında önemli bir aktör olduğu için bu gelişmelerden doğrudan etkileniyor. Türk bandıralı gemilerin veya Türk limanlarına uğrayan gemilerin sigorta primlerindeki artış, dış ticaret maliyetlerini yükseltebilir. Ayrıca, İran ile Batı arasındaki gerilimler, Türkiye'nin enerji ithalatında kritik olan Körfez ve Kızıldeniz rotalarını tehdit ediyor. Türkiye'nin bu krizde denge politikası izlemesi, riskleri azaltabilir ancak kısa vadede navlun ve sigorta maliyetlerindeki artış kaçınılmaz görünüyor.
