İran’ın devrim muhafızları ordusu, Hürmüz Boğazı’nı kapattıktan sonra ABD ve müttefiklerinin kullandığı tüm diğer ihracat yollarını da kapatacaklarını duyurdu. İran resmi haber ajansı IRNA’nın aktardığı açıklamada, “ABD, İran limanlarını deniz ablukasına alır almaz, biz de buna karşılık olarak sadece Hürmüz Boğazı’nı değil, düşmanın tüm enerji ve ticaret yollarını kapatacağız” ifadeleri yer aldı. Bu tehdit, özellikle Babülmendep Boğazı üzerinden Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı’na erişimi hedef alıyor.
Gerilimin Arka Planı
ABD’nin İran’a yönelik yaptırımları yeniden sıkılaştırması ve İran limanlarına deniz ablukası uygulaması, bölgedeki gerilimi tırmandırdı. İran, daha önce petrol ihracatının yüzde 90’ının geçtiği Hürmüz Boğazı’nı kapattığını açıklamıştı. Şimdi ise Babülmendep Boğazı’nı hedef alarak, ABD ve müttefiklerinin deniz ticaretine vurmayı planlıyor.
Babülmendep Boğazı, Yemen ile Afrika Boynuzu arasında yer alıyor ve dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 10’u buradan geçiyor. Suudi Arabistan, BAE ve diğer Körfez ülkelerinin petrol ihracatının önemli bir kısmı bu boğazı kullanıyor. Ayrıca Süveyş Kanalı’na giden tüm gemiler de burayı kullanmak zorunda.
İran’ın bu tehdidi, Yemen’deki Husilere verdiği desteğin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Husiler, geçmişte de Babülmendep’i hedef alan saldırılar düzenlemişti. İran yönetimi, “Bölgedeki tüm müttefiklerimizle koordinasyon halindeyiz. Gerektiğinde her noktada ABD ve İsrail’in çıkarlarını hedef alabiliriz” açıklaması yaptı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Babülmendep’in kapatılması, küresel enerji piyasalarında şok dalgası yaratabilir. Suudi Arabistan ve Irak gibi üreticiler, petrolünü Avrupa ve ABD’ye buradan gönderiyor. Kapanma halinde alternatif rotaların maliyeti ve süresi önemli ölçüde artacak. Süveyş Kanalı’na alternatif bir rota olmadığı için, gemiler Ümit Burnu’na yönelmek zorunda kalacak, bu da navlun ve sigorta maliyetlerini yükseltecek.
Ayrıca bu tehdit, Asya’ya giden konteyner taşımacılığını da etkileyecek. Dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 12’si Süveyş Kanalı ve Babülmendep üzerinden akıyor. Kapanma, tedarik zincirlerinde yeni kırılmalara yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak bu gelişmelerden doğrudan etkilenecektir. Ham petrol fiyatlarının yükselmesi ve tedarik güvenliğinin azalması, Türkiye ekonomisine ek yük getirebilir. Ayrıca Türkiye’nin yürüttüğü diplomasi, İran’la doğrudan ilişkileri ve bölgedeki güç dengelerini dikkate almalıdır. Babülmendep’in kapanması durumunda, Türkiye üzerinden geçen enerji hatlarının önemi artabilir, ancak kısa vadede bu bir risk unsuru olarak öne çıkmaktadır.
