İran, ABD Başkanı Donald Trump'ın yeni büyük çaplı saldırı emri vermesinin ardından Orta Doğu genelinde 18 Amerikan hava üssünü hedef alan geniş çaplı bir misilleme operasyonu başlattı. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, saldırılar öncesinde yaptığı açıklamada ordunun 'bu gece meşgul olacağını' belirterek gerilimin tırmanacağı sinyalini vermişti. Çatışmalar, İran'ın nükleer tesislerine yönelik artan endişeler ve Suudi Arabistan'daki ABD varlığının güçlendirilmesinin ardından başladı.
Saldırıların ayrıntıları: 18 üs ve yüzlerce hedef
İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yapılan açıklamada, insansız hava araçları ve füzelerle gerçekleştirilen saldırılarda Irak, Kuveyt, Bahreyn, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki toplam 18 ABD hava üssünün vurulduğu belirtildi. Hedefler arasında El-Udeid (Katar), El-Dhafra (BAE), Ali El-Salim (Kuveyt) ve El-Esed (Irak) üsleri bulunuyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırılarda önemli bir hasar olmadığını ancak bazı askerlerin hafif yaralandığını duyurdu. İran'ın saldırıları, ABD'nin Suriye'deki İran destekli milislere yönelik son hava saldırılarına bir yanıt olarak değerlendiriliyor.
Pentagon yetkilileri, İran'ın bu operasyonu planlamak için aylardır hazırlık yaptığını ve füzelerin bir kısmının İran topraklarından, bir kısmının ise Yemen'deki Husiler tarafından fırlatıldığını belirtiyor. Ayrıca, İran'ın siber saldırılarla ABD'nin füze savunma sistemlerini geçici olarak devre dışı bırakmayı başardığı iddia ediliyor. ABD, saldırılara karşılık olarak Patriot sistemlerini devreye soktu ve savaş uçaklarıyla İran füze rampalarını hedef aldı.
Bölgesel ve küresel boyut: Petrol piyasaları savaş tehdidiyle sarsıldı
Ortadoğu'da tırmanan bu gerilim, küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya yol açtı. Brent petrolün varil fiyatı saldırı haberlerinin ardından 95 doların üzerine çıkarak 2022'den bu yana en yüksek seviyesini gördü. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidi, petrol arzına ilişkin endişeleri artırıyor. Bu arada, Rusya ve Çin tarafları itidale çağırırken, Avrupa Birliği acil toplantı kararı aldı. İsrail de kuzey sınırında Hizbullah ile çatışmaların yoğunlaştığı bir dönemde İran saldırılarını yakından izliyor.
BM Güvenlik Konseyi, iki ülkeyi de 'felaket boyutunda bir savaş' riskine karşı uyardı. ABD Dışişleri Bakanı, İran'ın saldırılarının uluslararası hukukun ihlali olduğunu belirterek 'bedel ödetecekleri' mesajı verdi. İran ise meşru müdafaa hakkı kapsamında hareket ettiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-ABD çatışmasının doğrudan Türkiye sınırlarına yakın bölgelerde (Irak ve Suriye) yaşanması, Türkiye'nin güvenliğini yakından ilgilendiriyor. Türkiye, hem NATO müttefiki olarak ABD ile ittifak bağlarını korumak hem de İran ile ekonomik ve enerji ilişkilerini sürdürmek arasında hassas bir denge kurmak zorunda. Olası bir mülteci akını ve sınır güvenliğinin zafiyete uğraması, Türkiye'nin güney sınırlarında yeni bir krize yol açabilir. Ayrıca, enerji fiyatlarındaki artış Türkiye'nin cari açığı üzerinde baskı yaratacak ve yüksek enflasyonla mücadeleyi zorlaştıracaktır.
