İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, düzenlediği haftalık basın toplantısında, İran sınırlarına ve bölgesine yakın konuşlanmış yabancı güçlerin bu alanlardan çekilmesi gerektiğini belirtti. Bekayi, "Bölgemizdeki yabancı güçlerin varlığı, güvenlik ve istikrarı tehdit etmektedir. Bu güçlerin gitmesi, bölgesel barış için bir ön koşuldur" ifadesini kullandı. Sözcü, söz konusu güçlerin İran topraklarına yakınlığına doğrudan atıfta bulunarak, bu durumun Tahran yönetimi için kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Gelişmenin arka planı
İran'ın bu açıklaması, son dönemde Basra Körfezi'nde ve özellikle de Arap Yarımadası'nda bulunan yabancı askeri üslerin varlığına yönelik artan rahatsızlığın bir yansıması olarak değerlendiriliyor. ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerinin Bahreyn, Kuveyt, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan'da askeri üsleri bulunuyor. İran, bu üsleri doğrudan güvenliğine yönelik bir tehdit olarak görüyor. Özellikle, ABD'nin bölgede 30 bine yakın askeri personeli bulunduğu tahmin ediliyor. Tahran yönetimi, bu güçlerin çekilmesi için defalarca çağrı yapmış olsa da, bugüne kadar somut bir adım atılmadı. Sözcü Bekayi'nin sözleri, İran'ın bu konudaki kararlı tutumunu bir kez daha ortaya koyuyor. İran, yabancı güçlerin bölgeden çekilmesinin bölgesel güvenlik ve iş birliğine katkı sağlayacağını savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İran'ın bu açıklaması, sadece ikili ilişkiler bağlamında değil, aynı zamanda bölgesel güç dengeleri açısından da önem taşıyor. Körfez ülkeleri ve İsrail ile İran arasındaki gerilimin yüksek olduğu bir dönemde, Tahran'ın bölge dışı güçlerin varlığına yönelik eleştirileri dikkat çekiyor. İran, nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri nedeniyle uluslararası baskı altında bulunuyor. ABD'nin yeni yönetimi, İran'la nükleer anlaşma konusunda dolaylı görüşmeler yürütürken, bölgedeki askeri varlığını da sürdürüyor. Uzmanlar, Tahran'ın bu çağrısının aslında ABD'nin bölgedeki etkisini azaltmayı ve kendi çıkarlarını korumayı amaçlayan stratejik bir hamle olduğunu belirtiyor. Öte yandan, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, ABD güçlerinin varlığını kendi güvenlikleri için hayati görüyor. İran'ın bu tutumu, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleriyle ilişkilerinde yeni bir gerginlik yaratma potansiyeli taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'ın yabancı güçlerin bölgeden çekilmesi yönündeki çağrısı, Türkiye'nin de benzer hassasiyetler taşıdığı bir dönemde gündeme geliyor. Ankara, özellikle Suriye ve Irak'ta PKK/YPG'ye verilen ABD desteğini eleştirirken, Doğu Akdeniz ve Kafkaslar'da da yabancı askeri varlığın sınırlandırılmasından yana. Türkiye, kendi güvenlik çıkarları doğrultusunda bölgesel inisiyatifler alırken, İran'ın bu söylemi dolaylı olarak Ankara'nın da pozisyonuna destek sağlayabilir. Ancak, Türkiye'nin aynı zamanda NATO üyesi olması ve ABD ile stratejik ilişkilerini dengelemesi gerektiği gerçeği, Tahran'ın bu çağrısına doğrudan katılmasını zorlaştırıyor. Yine de, İran'ın yabancı güçlerin varlığına yönelik rahatsızlığı, Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki askeri varlığına karşı da benzer argümanlar geliştirebileceği anlamına geliyor. Bu nedenle, Ankara'nın hem Tahran'la iş birliğini sürdürürken hem de kendi çıkarlarını korumak için dikkatli bir diplomasi izlemesi bekleniyor.
