İran ve İsrail arasında haftalardır süren karşılıklı saldırıların durdurulması konusunda anlaşmaya varılması, küresel piyasalarda risk iştahını artırdı ve doların diğer para birimleri karşısında değer kaybetmesine neden oldu. Bugün Asya piyasalarında işlem gören dolar endeksi yüzde 0,3 düşüşle 103,5 seviyesine geriledi. ABD Hazine tahvil getirileri de gerilerken, petrol fiyatları hafif düşüşle işlem gördü. Uzmanlar, Orta Doğu'da altı aydır devam eden jeopolitik gerilimin hafiflemesinin emtia ve döviz piyasalarında dengelenmeyi beraberinde getirebileceğini belirtiyor.
Gerilimin arka planı ve ateşkes süreci
İran ve İsrail arasındaki son gerilim, İsrail'in 1 Nisan'da Şam'daki İran konsolosluk binasına düzenlediği ve üç üst düzey İranlı generalin öldüğü saldırıyla başlamıştı. İran, 13 Nisan'da İsrail'e yönelik benzeri görülmemiş bir saldırı düzenlemiş, yüzlerce insansız hava aracı ve füze fırlatmıştı. İsrail'in 19 Nisan'da İsfahan kentine misilleme yapmasının ardından tansiyon yüksek kalmış, uluslararası toplum tarafları sükunete davet etmişti. Arap medyasında yer alan haberlere göre, Mısır ve Katar'ın arabuluculuğuyla yürütülen gizli görüşmeler sonucunda İran ve İsrail, karşılıklı saldırıları durdurma konusunda uzlaştı. Her iki taraf da resmi açıklama yapmazken, anlaşmanın İsrail'in Gazze'deki operasyonlarını etkilemeyeceği belirtiliyor.
Küresel piyasalarda rahatlama ve enerji fiyatlarına yansımaları
Anlaşma haberi, petrol fiyatlarında düşüşü beraberinde getirdi. Brent petrol varil fiyatı 89 doların altına inerken, uzmanlar Orta Doğu'dan enerji arzının kesintiye uğraması riskinin azaldığını vurguluyor. Altın fiyatları da güvenli liman talebinin azalmasıyla geriledi. Doların zayıflaması ise gelişmekte olan ülke para birimlerini destekledi. Analistler, İran-İsrail geriliminin dünya genelinde enflasyonist baskıları artırdığına dikkat çekerken, ateşkesin merkez bankalarının faiz politikaları üzerinde de etkili olabileceğini ifade ediyor. Bu gelişme, özellikle Çin ve Hindistan gibi enerji ithalatçısı Asya ülkeleri için rahatlatıcı bir adım olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran ve İsrail arasındaki gerilimin azalması, Türkiye için hem ekonomik hem diplomatik açıdan önemli. Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak petrol fiyatlarındaki düşüşten olumlu etkilenecek ve cari açık üzerindeki baskı hafifleyebilecek. Ayrıca, Orta Doğu'da istikrar, Türkiye'nin bölgedeki ticari ilişkileri ve enerji koridorları projeleri için elverişli bir ortam yaratacak. Diplomatik olarak ise, Türkiye'nin arabuluculuk rolü ön plana çıkabilir. Ancak anlaşmanın kalıcı olup olmayacağı ve Gazze'deki savaşın seyri belirleyici olacak. Türkiye, hem İran hem de İsrail ile dengeli ilişkilerini koruyarak bu süreçte kendine stratejik bir alan açabilir.
